Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2016

Διώκοντας τους "μικρούς Θεούς".

Σκεφτόμουν πρόσφατα να γράψω ένα άρθρο σχετικά με την Θεά Εστία για μια ξένη έκδοση και αναζητώντας μια δομημένη θεματική που να περιλαμβάνει ζητήματα για τα οποία ούτως η άλλως ήθελα να γράψω κάποια στιγμή, έπεσα πάνω στο πάντα τραγικό ζήτημα της "εξόντωσης" των παγανιστικών λατρειών από τους χριστιανούς. Πιο συγκεκριμένα με απασχόλησε το ζήτημα των λαϊκών επιβιώσεων και εθίμων που σχετίζονται με την οικιακή λατρεία και την Εστία, σύνδεση που εξ' αρχής έγινε από τους πρώτους λαογράφους και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η ομοιότητα μάλιστα των πρακτικών και πεποιθήσεων ανάμεσα στον αρχαίο Ελληνικό και Ρωμαϊκό κόσμο και τους μετέπειτα Ευρωπαικούς λαούς, Έλληνες, Γερμανούς, Σλαβικούς πληθυσμούς, Αγγλοσάξονες κτλ είναι σε πολλά πράγματα εντυπωσιακή.


Στην οικιακή λατρεία της αρχαιότητας, βρίσκουμε εκτός από την Εστία και τους άλλους "μικρούς Θεούς" (από τα μικρά είδωλα που διατηρούσαν στους οικιακούς βωμούς οι αρχαίοι), οι οποίοι αναλόγως της περίπτωσης μπορεί να είναι προγονικά πνεύματα, οικιακές εκφάνσεις γνωστών Θεών, οικογενειακοί δαίμονες κ.α. Στην πορεία του χρόνου, με τις διώξεις και την μαζική μεταστροφή των πληθυσμών στον χριστιανισμό οι "μικροί Θεοί" ξεχάστηκαν, όχι εντελώς αλλά αρκετά ώστε η αναζήτηση τους να συμπεριλαμβάνει λαογραφικές συγκριτικές μελέτες και πολύ κριτική σκέψη.
Στο παρόν θα σταθούμε σε δύο-τρείς χαρακτηριστικές αναφορές από το τότε μέχρι το πρόσφατο τώρα για να δούμε την εξέλιξη αυτή των διώξεων αλλά και των επιβιώσεων. Σκοπός είναι να δωθεί το έναυσμα για την πραγματοποίηση της αντίστροφης πορείας ώστε η λατρεία της Θεάς Εστίας και των άλλων οικιακών δαιμόνων να επανατοποθετηθεί στην σωστή και συνολική της βάση και όχι απλώς στην ευκολία μιας "αρχετυπικής" ή "συμβολικής" μετάφρασης της Θεάς ως "το κέντρο του οίκου", "το οικογενειακό σύνολο" κτλ.

Οι οικιακές θεότητες και λατρευτικοί δαίμονες μπορούν να ενοικούν σε πραγματικά αντικείμενα, συνήθως ειδώλια, όπως βρίσκουμε ήδη από το βιβλίο της Γένεσις που αποτελεί την γενεσιουργό αιτία των μετά διώξεων. Στο 31 κεφάλαιο όπου αναφέρεται η φυγή του Ιακώβ από τον Λάβαν, η Ραχήλ έχει κλέψει τα αγαλματίδια (δηλαδή τους οικιακούς Θεούς του πατέρα της).


ἔκλεψε δὲ Ῥαχὴλ τὰ εἴδωλα τοῦ πατρὸς αὐτῆς.

όταν τους προφταίνει ο Λάβαν ρωτάει τον Ιακώβ γιατί του έκλεψε τους Θεούς του.
ἱνατί ἔκλεψας τοὺς θεούς μου;

Το ζήτημα είναι τόσο σοβαρό που ο Ιακώβ μη γνωρίζοντας πως η Ραχήλ έκλεψε τα αγαλματίδια λέει πως όποιος βρεθέι να τα έχει τους Θεούς του Λάβαν πρέπει να φονευθεί.

καὶ εἶπεν Ἰακώβ· παρ᾿ ᾧ ἂν εὕρῃς τοὺς θεούς σου, οὐ ζήσεται ἐναντίον τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν· ἐπίγνωθι τί ἐστι παρ᾿ ἐμοὶ τῶν σῶν καὶ λαβέ. καὶ οὐκ ἐπέγνω παρ᾿ αὐτῷ οὐδέν. οὐκ ᾔδει δὲ Ἰακώβ, ὅτι Ῥαχὴλ ἡ γυνὴ αὐτοῦ ἔκλεψεν αὐτούς.

ενώ αργότερα στο 35 που ο Ιακώβ θέλει να μεταστρέψει στην θρησκεία του την οικογένεια του και τους οικείους του, τους καλεί να πετάξουν τους "ξένους Θεούς" που είχαν μαζί τους (δηλαδή τα αγαλματίδια κτλ).

εἶπε δὲ Ἰακὼβ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ καὶ πᾶσι τοῖς μετ᾿ αὐτοῦ· ἄρατε τοὺς θεοὺς τοὺς ἀλλοτρίους τοὺς μεθ᾿ ὑμῶν ἐκ μέσου ὑμῶν καὶ καθαρίσθητε καὶ ἀλλάξατε τὰς στολὰς ὑμῶν,

όπου παίρνοντας τα αυτός τα έθαψε, όπως επίσης και τα σκουλαρίκια των γυναικών που είχαν "ειδολολατρικές μορφές" για να μην βρεθούν ποτέ.

καὶ ἔδωκαν τῷ Ἰακὼβ τοὺς θεοὺς τοὺς ἀλλοτρίους, οἳ ἦσαν ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, καὶ τὰ ἐνώτια τὰ ἐν τοῖς ὠσὶν αὐτῶν, καὶ κατέκρυψεν αὐτὰ Ἰακὼβ ὑπὸ τὴν τερέβινθον τὴν ἐν Σικίμοις καὶ ἀπώλεσεν αὐτὰ ἕως τῆς σήμερον ἡμέρας.



Στα χνάρια λοιπόν του Ιακώβ και του θεού Ισραήλ ο Θεοδόσιος τον 5ο μ.κ.ε αιώνα, απαγορεύει και την οικιακή λατρεία στην αυτοκρατορία (όχι όπως λένε οι χριστιανοί δήθεν μόνο καταπολεμούσε την δεισιδαιμονία, ή την δημόσια λατρεία στους ναούς...)

Το συγκεκριμένο απόσπασμα του Θεοδοσιανού κώδικα είναι το εξής:

CTh.16.10.12pr.
Imppp. Theodosius, Arcadius et Honorius aaa. ad Rufinum praefectum praetorio. Nullus omnino ex quolibet genere ordine hominum dignitatum vel in potestate positus vel honore perfunctus, sive potens sorte nascendi seu humilis genere condicione ortuna in nullo penitus loco, in nulla urbe sensu carentibus simulacris vel insontem victimam caedat vel secretiore piaculo larem igne, mero genium, penates odore veneratus accendat lumina, imponat tura, serta suspendat.

Που ουσιαστικά λέει πως ".....κανένας δεν θα τιμά την οικιακή του Θεότητα (Lar, πληθυντικός Lares από εκεί ο οικιακός λατρευτικός χώρος Lararium) με φωτιά, τον οικογενειακό του Δαίμονα (Genius πληθυντικός τα Genii, θυμίζει τα ελληνικά γένη και τα Τζίνι :-)) με οίνο, τους οικιακούς Θεούς (Penates) με αρώματα και δεν θα τους ανάβει καντήλια, ούτε θα καίει θυμιάματα για αυτούς, ούτε θα κρεμάει στεφάνια για αυτούς. (Με τους όρους Lar ,Genius και Penates ο νόμος έχει συμπεριλάβει το σύνολο της οικιακής λατρείας, όλους τους dii familiares του οίκου/domus).


Παρά, όμως, τις απαγορεύσεις, συχνά με αλλαγές από τον χρόνο και τον τόπο οι οικιακοί δαίμονες συνεχίζουν να επιζούν. Ανάμεσα στις Σάγκας των Ισλανδών βρίσκεται και το ενδιαφέρον κείμενο με τίτλο Pattr Porvalds ens vidforla ( η Ιστορία του Θόρβαλτ του πολυταξιδεμένου) το οποίο μας αφηγείται την ζωή του Θόρβάντ ο οποίος ήταν ο πρώτος Ισλανδός ιεραπόστολος . Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία ο Thorvald Kodransson είχε μυηθεί στον χριστιανισμό σε ένα του ταξίδι νότια από έναν Φράγκο/Σάξωνα επίσκοπο ονόματι Fridrek. Γύρω στα 980 επέστρεψε στην Ισλανδία συνοδευόμενος από τον Fridrek και επιδόθηκε στο σπορ της κατήχησης των παγανιστών συμπολιτών του, όμως οι ιδέες του δεν έτυχαν και ιδιαίτερα καλής υποδοχής, μάλλον αντιμετώπισε την χλεύη των υπολοίπων Ισλανδών. Σε κάποιο τέτοιο επεισόδιο έρχεται σε διαπληκτισμό και σκοτώνει δύο άντρες. Εξορίζεται απο την χώρα και συνεχίζει τα ταξίδια του μέχρι που καταλήγει για να ολοκληρώσει το ιεραποστολικό του έργο στην Ρωσία όπου τελικά πέθανε.
Στο εν λόγω κείμενο υπάρχει το παρακάτω ενδιαφέρον για την παρούσα αναφορά περιστατικό.


Ο Thorvald επισκέπτεται με τον Fridrek την φάρμα του πατέρα του Kodran. Εκεί αυτός είχε στην κατοχή του μια πέτρα στην οποία ζούσε το πνεύμα βοηθός (armadr) της οικογενείας. Εκεί πήγαιναν τις προσφορές τους και το πνεύμα προέλεγε το μέλλον, προστάτευε τα ζωντανά της οικογένειας υπενθύμιζε στον Kodran τις δουλειές που έπρεπε να κάνει και τον συμβούλευε τι να προσέχει. Ο Thorναld Θέλησε να πείσει τον πατέρα του να μεταστραφεί στον χριστιανισμό. Αυτός θεωρώντας τον Fridrek μάντη απάντησε πως ήδη είχε το πνεύμα που τον εξυπηρετούσε και πως δεν χρειάζονταν κάτι άλλο καθώς το τιμούσε πάρα πολύ καιρό και του είχε απόλυτη εμπιστοσύνη. Το ίδιο το πνεύμα μάλιστα τοv είχε συμβουλεύσει να μην μεταστραφεί. O Thorvald, λοιπόν, πρότεινε στον πατέρα του να αφήσει τον Fridrek να δοκιμάσει αν θα μπορούσε να εκδιώξει το πνεύμα. Αν τα κατάφερνε ο Kodran δεν θα είχε άλλη επιλογή από το να βαπτιστεί. Ο Kodran δέχτηκε την πρόταση. Έτσι ο Fridrek πλησίασε την πέτρα, έριξε πάνω της αγιασμό και άρχισε να προσεύχεται και να τραγουδάει ψαλμούς. Την ίδια νύχτα τον πνεύμα εμφανίστηκε φοβισμένο σε όνειρο στον Kodran και άρχισε να τον ψέγει κατηγορώντας τον Fridrek πως ήταν ένας λωποδύτης που ήθελε να το εκδιώξει απ' το σπίτι του ψεκάζοντας το με καυτό νερό με το οποίο καψαλίζονταν τα παιδιά του και κλαίγανε. Την επόμενη ημέρα όμως ο Fridrek συνέχισε την διαδικασία. Το πνεύμα εμφανίστηκε ξανά στον Kodran, σε άθλια κατάσταση με τα ρούχα του σχισμένα, και τον παρακάλεσε να διώξει τον ξένο. Ο εξορκισμός όμως συνεχίστηκε, έτσι το πνεύμα αναγκάστηκε να φύγει για κάποια άγρια ερημική περιοχή. Φεύγοντας ρώτησε τον Kodran.
"Ποιος θα προστατεύει τώρα την περιουσία σου όπως έκανα τόσο καιρό εγώ;"
Και ο Kodran απάντησε:
"Σε τιμούσα ως δυνατό και χρήσιμο θεό, όσο δεν είχα γνωρίσει ακόμα τον πραγματικό Θεό. Τώρα όμως που διαπίστωσα πως είσαι αναξιόπιστο και αδύναμο, νομίζω πως είναι καλύτερα να χωρίσουν οι δρόμοι μας και να θέσω τον εαυτό μου κάτω απο την προστασία ενός θεού που είναι καλύτερος και δυνατότερος από σένα."

Η τελευταία ιστορία με την οποία θα κλείσουμε το παρόν προέρχεται από το έργο του Στρατή Μυριβήλη Ο Βασίλης ο Αρβανίτης.

Όταν ο Βασίλης ήταν 16 χρονών και έπαιζε με άλλα παιδιά στον κήπο, ένα τεράστιο φίδι ξεμύτισε κάτω από τα κεραμίδια του σπιτιού. Ο νεαρός έτρεξε αμέσως και σκαρφάλωσε στην στέγη και άρχισε να μάχεται με το φίδι ενώ πολύς κόσμος μαζεύτηκε και με αγωνία παρακολουθούσε την μάχη. Μετά από κάποιες αβέβαιες στιγμές κατά τις οποίες ο Βασίλης κινδύνεψε να βρεθεί στο κενό, τελικά άρπαξε το φίδι, κάρφωσε το κεφάλι του με ένα σίδερο και το πέταξε στο δρόμο υπό της επευφημίες του κόσμου. Όλοι κοίταγαν έντρομοι το νεκρό πια τέρας να κείτεται στο δρόμο και με θαυμασμό τον θαρραλέο νεαρό. Ο πατέρας του μάλιστα, ο νοικοκύρης του σπιτιού χαρούμενος για το κατόρθωμα του Βασίλη του πήρε δώρο ένα κόκκινο μεταξωτό μαντίλι και άρχισε να λέει παντού πώς ο γυιός του ήταν "αντρειωμένος Έλληνας". Η μητέρα του, όμως, αντιθέτως είπε πως δεν έπρεπε να σκοτώσει το φίδι γιατί αυτό ήταν το καλό στοιχειό του σπιτιού και προέβλεψε πως κάτι κακό θα γινόταν. Πράγματι μέσα στον χρόνο η Λενιώ το μικρό κοριτσάκι της πέθανε.




Μιας και σήμερα είναι τα γενέθλια μου το παρόν dedicavit ad patrios deos

Σάββατο, 26 Μαρτίου 2016

Τυφλοί αοιδοί και βίοι παράλληλοι από τον Όμηρο στον Hoichi



 ὑμεῖς δ' εὖ μάλα πᾶσαι ὑποκρίνασθαι ἀφήμως:
τυφλὸς ἀνήρ, οἰκεῖ δὲ Χίῳ ἔνι παιπαλοέσσῃ
τοῦ μᾶσαι μετόπισθεν ἀριστεύσουσιν ἀοιδαί.
ἡμεῖς δ' ὑμέτερον κλέος οἴσομεν, ὅσσον ἐπ' αἶαν
ἀνθρώπων στρεφόμεσθα πόλεις εὖ ναιεταώσας:   
οἳ δ' ἐπὶ δὴ πείσονται, ἐπεὶ καὶ ἐτήτυμόν ἐστιν.
Γιά μένα ἐσεῖς ὅλοι μαζί ἀπόκριση δῶστε εὐνοϊκή:
῾῾Εἶναι ὁ ἄντρας ὁ τυφλός 
ἀπ᾿ τήν πετρώδη Χίο,
πού τ᾿ ἄσματά του θά ᾿ρθει καιρός,
θά ᾿χουνε τό πρωτεῖο.
῞Οσο γιά μᾶς, τή φήμη σου στή γῆς ἐπάνω ὅλη 
γυρνῶντας θά διαδώσουμε σέ κάθε ἔμορφη πόλη.
Κι ὅλοι σ᾿ αὐτό θά πείθονται, γιατί ᾿ναι ἡ πᾶσα ἀλήθεια᾿᾿

Ομηρικός ύμνος στον Δήλιο Απόλλωνα. 




Ο πρώτος και γνωστότερος ποιητής του ελληνικού πολιτισμού σύμφωνα με τις περισσότερες παραδόσεις ήταν τυφλός. Ακόμα και το όνομά του, Όμηρος, σύμφωνα με κάποιες απόψεις ετυμολογείται από αυτή του την ιδιότητα. Το γιατί του αποδίδεται αυτό το χαρακτηριστικό δεν γίνεται εμφανές από τις πηγές μας, οι οποίες δεν μας πληροφορούν ούτε αν είναι μεταφορικό ή κυριολεκτικό ούτε αν είναι επίκτητο ή o ποιητής γεννήθηκε με αυτή την έλλειψη. Ανήκει και αυτό σαν ζήτημα, όπως και όλη η βιογραφία του Ομήρου και το κατά πόσο ήταν ιστορικό πρόσωπο ή όχι στην συζήτηση που ονομάζεται «Ομηρικό πρόβλημα». Το σίγουρο, όμως είναι πως η τυφλότης ως χαρακτηριστικό συχνά αποδίδεται στις ιδιαίτερες εκείνες κατηγορίες των ανθρώπων που συγκροτούν οι ποιητές και οι μάντεις. Βέβαια όταν λέμε ποιητής στην αρχαιότητα δεν εννοούμε έναν καλλιτέχνη που σκαρώνει στίχους σε ένα χαρτί αλλά έναν δημιουργό-συνθέτη που αποδίδει μετά μουσικής, συνήθως με την συνοδεία λύρας (όπως στην λυρική ποίηση) ή φόρμιγγας (όπως οι αοιδοί των επών) την ποίηση του τραγουδιστά. Αοιδοί μάλιστα όπως ο Όμηρος μπορεί να μην είναι καν οι ίδιοι συνθέτες του ποιητικού λόγου, αλλά μουσικοί-τραγουδιστές ανήκοντες σε μια παραδοσιακή κάστα (ή επαγγελματική ένωση ραψωδών όπως οι Ομηρίδες) που έχουν αυτή την καλλιτεχνική ασχολία ως επάγγελμα. Μπορούμε να φανταστούμε τους αοιδούς να περιδιαβαίνουν τον Ελλαδικό χώρο την μυκηναϊκή εποχή επισκεπτόμενοι τα μέγαρα των τοπικών βασιλιάδων και να τέρπουν τις αυλές με την τέχνη τους όπως μας παρουσιάζεται από τον ίδιο τον Όμηρο ο ρόλος τους στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια με εξέχον παράδειγμα τον Δημόδοκο (αυτός που είναι ευπρόσδεκτος από τον λαό) στην αυλή του Αλκίνοου στους Φαίακες. Υπάρχει μάλιστα μια ευρύτερη παράδοση που θέλει την τυφλότητα να είναι ένα διαδεδομένο χαρακτηριστικό ανάμεσα στους αοιδούς και όχι κάτι που περιορίζεται στον Όμηρο.

"Ο Ομηρος, αντίθετα, ακολουθώντας μίαν άλλη και τελειότερη, κατά την γνώμη μου, κατάσταση της ψυχής, απομακρυνόμενος από το κατ' αίσθηση ωραίο και τοποθετώντας τη νόηση του πάνω από κάθε ορατή και φαινομενική αρμονία, υψώνοντας μάλιστα τον νού της ψυχής του προς την αόρατη και πραγματική υπαρκτή αρμονία και οδηγημένος στην αληθινή ωραιότητα, έχασε το φως του, όπως λένε εκείνοι που συνηθίζουν κάτι τέτοια μυθολογήματα.... είναι πάντως ολοφάνερο ότι οι μυθοπλάστες δικαιολογημένα λένε ότι τυφλώθηκε εκείνος που αγαπά την θέαση τέτοιων πραγμάτων στον κόσμο, αυτός που από τα φανερά πράγματα και τις απεικονίσεις ανυψώθηκε προς την απόκρυφη για τις αισθήσεις μας θέαση. Αφού λοιπόν κάποιοι έκρυβαν μέσω των συμβόλων κάθε φορά την περί των όντων αλήθεια, έπρεπε και η παράδοση σχετικά με αυτούς να μεταδοθεί στους μεταγενεστέρους με τρόπο κυρίως συμβολικό".
Πρόκλος - Σχόλια στην Πολιτεία 1.174

Απ’ ότι φαίνεται στην Ελληνική αντίληψη συχνά η τύφλωση, ως στέρηση, συνοδεύεται από μια αντίρροπη ανάπτυξη, συχνά σε μεταφυσικά επίπεδα, άλλης δύναμης ή αίσθησης, η οποία έρχεται να αποκαταστήσει την χαμένη ισορροπία. H μανία των Μουσών, δηλαδή η ικανότητα καλλιτεχνικής έκφρασης ανώτατου επιπέδου στους αοιδούς και ποιητές, όπως επίσης και η δυνατότητα μαντικής πρόγνωσης σε προσωπικό επίπεδο (έξω δηλαδή από τα μαντεία όπου η πρόγνωση δίνεται από κάποιον Θεό) πολλές φορές στους αρχαίους μύθους ή ιστορικούς θρύλους συνοδεύεται από αναφορές απώλειας της όρασης, ολικής η μερικής, μόνιμης ή πρόσκαιρης. Γι’ αυτό και αρκετοί ήδη από την αρχαιότητα απέδωσαν στο χαρακτηριστικό συμβολική και όχι κυριολεκτική ερμηνεία.


καλέσασθε δὲ θεῖον ἀοιδὸν Δημόδοκον: τῷ γάρ ῥα θεὸς πέρι δῶκεν ἀοιδὴν τέρπειν, ὅππῃ θυμὸς ἐποτρύνῃσιν ἀείδειν.
Το Δημόδοκο, το θείο τον τραγουδάρη,φωνάχτε ακόμα᾿ τι του χάρισε κάποιος θεός να φραίνει με το τραγούδι του, όπως του 'ρχεται να τραγουδήσει ο πόθος. 

κῆρυξ δ᾿ ἐγγύθεν ἦλθεν ἄγων ἐρίηρον ἀοιδόν,
τὸν πέρι μοῦσ᾿ ἐφίλησε, δίδου δ᾿ ἀγαθόν τε κακόν τε:
ὀφθαλμῶν μὲν ἄμερσε, δίδου δ᾿ ἡδεῖαν ἀοιδήν. 
Κι ο κράχτης τον τρανό τους έφερε τραγουδιστή, που η Μούσα
καλό, κακό μαζί του εχάρισε, περίσσια αγάπη ως του 'χε:
του στέρησε το φως, μα του 'δωκε γλυκά να λέει τραγούδια.

Εκτός από τον όμηρο και ο Δημόδοκος αναφέρεται ως τυφλός, ενώ γνωστή είναι και η θρυλούμενη ιστορική αναφορά για τον Στησίχορο πως έχασε προσωρινά την όραση του όταν στην ποίηση του καταφέρθηκε εναντίον του προσώπου της ωραίας Ελένης (η οποία λατρεύονταν ως Θεά στην Σπάρτη). Πασίγνωστος τυφλός Μάντης αναφέρεται ο Τειρεσίας όμως αντίστοιχες ιστορίες έχουμε και για τον Φινέα, τον τυφλό ψαρά Φορμίωνα με το προφητικό όνειρο, κ.α. Αρχετυπικός θα λέγαμε μύθος που συνδέει την απώλεια της όρασης με την πρόγνωση είναι και o αναφερόμενους στους Κύκλωπες. Το αντιστάθμισμα για την απώλεια του ενός οφθαλμού ήταν για τους Κύκλωπες η ικανότητα να γνωρίζουν την στιγμή του θανάτου τους. Ένας περιορισμός σε σχέση με την πλήρη δυνατότητα πρόγνωσης των μελλούμενων πού επιβλήθηκε σαν τιμωρία από τους Θεούς. Και σε πολλούς όμως ακόμα μύθους η τύφλωση μπορεί να επέρχεται ως τιμωρία από τους θεούς ενώ είναι πάλι οι Θεοί που προσφέρουν και τις ιδιαίτερες ικανότητες της πρόγνωσης ως αντιστάθμισμα. Κάποιες φορές η απώλεια της όρασης επιλέγεται ως μικρό τίμημα έναντι του κέρδους της μαντικής ικανότητας, της σοφίας, ακόμα και της μεγαλύτερης του συνηθισμένου διάρκειας ζωής από τους ίδιους τους ήρωες του μύθων όπως στην περίπτωση του Φινέα.

H αντίληψη, όμως, αυτή που συνδέει τις υπερφυσικές δυνατότητες και κυρίως την γνώση με την απώλεια όρασης βρίσκεται διαδεδομένη και σε άλλους τόπους και ιστορικούς χρόνους. Ας αρκεστούμε σε μια μόνο παράλληλη αναφορά, στην αυτο-τύφλωση του Θεού Όντιν. Ο Όντιν αντάλλαξε το ένα του μάτι για να πιεί από το πηγάδι του Μίμιρ, μια θυσία για αντάλλαγμα των κοσμικών μυστικών. Το δίπολο γνώση (είτε μαντική, είτε μυστικών είτε άλλου τύπου) και τύφλωση μπορεί να βρεθεί σε πάρα πολλές αναφορές και με αυτό ακριβώς το μοτίβο ξετυλίγει ο Σοφοκλής την πλοκή στον διάλογο μεταξύ του Τειρεσία και του Οιδίποδα στην γνωστή τραγωδία του.




Οιδ. …Εσύ δεν έχεις κύρος κανέναν.
είσαι τυφλός στ' αυτιά, στα μάτια και στο νου.
Τειρ. και συ πανάθλιος που με το φώς των οφθαλμών μου παίζεις. Με την δική σου τύφλα γρήγορα ο κόσμος θα γελάει.
Οιδ. …Εχεις βουλιάξει σε νύχτα βαθιά. Δεν σε φοβάται πια κανείς ανοιχτομάτης.
Τειρ. ....
Είμαι τυφλός και χλευάζεις την τύφλα μου. Σου λέω λοιπόν πως βλέπεις και όμως δεν βλέπεις. ....Και δεν θα βλέπεις πλέον φώς θα πλέεις στο σκοτάδι.

Ειδικού τύπου γνώση και ικανότητα είναι φυσικά και η μουσική τέχνη. Ειδικά στον χώρο των κατ’ αντιστοιχία με τους αοιδούς της αρχαίας Ελλάδας, μουσικών οι αναφορές στην τύφλωση είναι πάρα πολλές σε όλους τους πολιτισμούς και συνδυαζόμενες ρίχνουν φως σε διάφορες πτυχές του ζητήματος.
Έτσι στην κινεζική παράδοση οι πρώτοι μυθικοί (αυλικοί) μουσικοί  Shi Yan και Shi Kuang είναι επίσης τυφλοί και μάλιστα παρά τους 5 αιώνες που τους χωρίζουν συνδέονται με μια ωραία ιστορία με υπερφυσικά χαρακτηριστικά, ενώ μέχρι και τον 20ο αιώνα αναφέρονται guilds τυφλών μουσικών και μάντεων (από αυτούς που λένε παραδοσιακά την τύχη στην Κίνα), συνδυάζοντας και τα δύο αντικείμενα που από την αρχή είδαμε να συνοδεύονται από τυφλότητα.


Πολύ ενδιαφέρουσα είναι και η περίπτωση του θρυλικού Βάρδου και Δρυίδη της Βρετάνης του 6ου αιώνα, Kian Gwenc'hlan, ο οποίος λέγεται πως τυφλώθηκε γιατί αρνήθηκε να μεταστραφεί στον χριστιανισμό και προφήτευσε το τέλος των εχθρών του ετοιμοθάνατος στο μπουντρούμι που τον είχαν ρίξει.


Παρομοίως σε ιστορικές εποχές από τον μεσαίωνα και μετά οι πλειοψηφία των περιπλανώμενων μουσικών στην Ιρλανδια (αρπιστές) ή στην Ουκρανία (οι Kobzars) λέγεται πως ήταν τυφλοί. Βέβαια η εξήγηση σε αυτές τις πιο σύγχρονες περιπτώσεις για την μεγάλη ποσόστωση τυφλών στα εν λόγω επαγγέλματα είναι πως η μουσική θα ήταν η μόνη ενασχόληση που θα προσέφερε μια δυνατότητα βασικής διαβίωσης αν όχι επιβίωσης σε αυτούς τους στερημένους από την όραση ανθρώπους σε εποχές δύσκολες χωρίς τις κοινωνικές δομές προστασίας και βοήθειας που βρίσκουμε στις σημερινές ανεπτυγμένες κοινωνίες. Επειδή όμως αυτή η πεζή εξήγηση, παρότι μπορεί κάλλιστα να εφαρμοστεί σε κάθε ανάλογη περίπτωση από τον Όμηρο μέχρι σήμερα, μας στερεί την ομορφιά των μεταφυσικών συνδέσεων που παραδοσιακά βρίσκουμε, ας κλείσουμε το κείμενο με μια ιστορία του Λευκάδιου Χέρν, που τα περικλείει όλα, από το πιο απομακρυσμένο σε εμάς μέρος που μπορούμε να εξετάσουμε ως προς το θέμα μας. Στην Ιαπωνία, όπου και εκεί συναντούμε παραδοσιακά την τυφλότητα να συνοδεύει τους αντίστοιχους ραψωδούς οργανοπαίχτες του Ιαπωνικού λαούτου (Biwa).

Η Ιαπωνική Θεά Benzaiten κρατώντας μια Biwa.


Ο Λευκάδιος μας παραδίδει την παρακάτω ενδιαφέρουσα προϊστορία στην αφήγηση.

Η μάχη του Dan-no-ura

"Περισσότερο από επτακόσια χρόνια πριν, στο Dan-no-ura, στα στενά του Shimonoseki έλαβε χώρα η τελική μάχη του μεγάλου πόλεμου μεταξύ των Heike, της φυλής Taira και των Genji ή αλλιώς της φυλής Minamoto. Εκεί οι Heike εξολοθρεύθηκαν μέχρι ενός με τις γυναίκες και τα παιδιά τους και τον ανήλικο αυτοκράτορας τους που τώρα τον καλούμε Antoku Tenno*. Η θάλασσα και η στεριά εκεί παραμένουν στοιχειωμένες επτακόσια χρόνια. Αλλού, σας έχω μιλήσει για τα παράξενα καβούρια που βρίσκονται εκεί, τα λέμε καβούρια Heike, τα οποία έχουν ανθρώπινα πρόσωπα στην πλάτη τους και λέγεται πως είναι τα πνεύματα των πολεμιστών Heike*, Αλλά υπάρχουν πολλά ακόμα περίεργα πράγματα για να δεί και να ακούσει κανείς σε αυτή την ακτή. Τις σκοτεινές νύχτες χιλιάδες φασματικές φωτιές, υπερίπτανται στην ακτή, ή επιπλέουν πάνω από τα νερά, αχνά φώτα, τα οποία οι ψαράδες ονομάζουν Oni-bi, ή δαιμονικές φωτιές και όποτε φυσάει άνεμος, ένας μεγάλος αχός έρχεται από την θάλασσα, σαν τις κραυγές από μάχη. 
Τα παλαιότερα χρόνια οι Heike ήταν πολύ πιο ανήσυχοι απ' ότι είναι τώρα. Υψώνονταν γύρω από τα πλοία που πέρναγαν την νύχτα προσπαθώντας να τα βυθίσουν και συνεχώς παραμόνευαν τους κολυμβητές, ώστε να τους τραβήξουν στα βάθη. Ακριβώς για εξευμενισμό αυτών των νεκρών χτίστηκε ο βουδιστικός ναός Amidaji στο Akamagaseki. Επίσης χτίστηκε κοντά στην παραλία ένα νεκροταφείο και μέσα σε αυτό υψώθηκαν μνημεία με χαραγμένα τα ονόματα του πνιγμένου αυτοκράτορα και των σημαντικών του υποτελών. Βουδιστικές λειτουργίες τελούνταν συχνά εκεί, προς τιμήν των πνευμάτων τους. Αφού χτίστηκε ο ναός και το νεκροταφείο, οι Heike δημιουργούσαν λιγότερα προβλήματα από πριν, αλλά κατά διαστήματα συνέχιζαν να κάνουν περίεργα πράγματα, αποδεικνύοντας πως δεν είχαν βρει ακόμα την απόλυτη ειρήνη."


*Η μάχη αυτή είναι πραγματική και πολύ καθοριστική για την πολιτική διαμόρφωση της μεσαιωνικής Ιαπωνίας. Οι περιπλανόμενοι, συχνά τυφλοί μουσικοί Biwa Hoshi (αναφέρονται και ως «τυφλοί ιερείς» παρότι δεν είναι), έχουν σαν πιο γνωστό θέμα των απαγγελιών τους αυτή ακριβώς την μάχη και την ιστορία των Heike.


*Και τα καβούρια αυτά είναι αληθινά. Μάλιστα πρωταγωνιστούσαν και σε ένα επεισόδιο μιας σειράς του Carl Sagan, στο οποίο ο διάσημος επιστήμονας έδινε μια αποτυχημένη εξήγηση της παράξενης ομοιότητας του καβουκιού τους με το πρόσωπο των σαμουραί πολεμιστών.



Η Ιστορία του MIMI-NASHI-HOICHI (με δικά μου λόγια)

κῆρυξ δ᾿ ἐγγύθεν ἦλθεν ἄγων ἐρίηρον ἀοιδόν,
Δημόδοκον λαοῖσι τετιμένον: εἷσε δ᾿ ἄρ᾿ αὐτὸν
μέσσῳ δαιτυμόνων, πρὸς κίονα μακρὸν ἐρείσας. 
Κι ο κράχτης τον τρανό τους έφερε τραγουδιστή, που ο κόσμος
τόνε τιμούσε, το Δημόδοκο, και μπρός σε μια κολόνα
ψηλή, για ν᾿ ακουμπάει, τον κάθισε, στους καλεσμένους μέσα.

O Hoichi ήταν πριν εκατοντάδες χρόνια ένας τυφλός μουσικός/ραψωδός που έμενε στο Akamagaseki. Παρότι από μικρός είχε διαπρέψει στην τέχνη του στην αρχή της καριέρας του όντας φτωχός είχε βρει φιλοξενία στον ναό Amidaji του οποίου ο βουδιστής ιερέας ευχαριστιόταν να ακούει τις απαγγελίες του Hoichi. Μια καλοκαιρινή νύχτα ο Hoichi έμεινε μόνος στον ναό καθώς ο μοναχός και ο βοηθός του είχαν φύγει να τελέσουν μια κηδεία. Καθώς έκανε ζέστη ο Hoichi έκατσε στην βεράντα και περίμενε να γυρίσουν οι άλλοι. Κοντά στα μεσάνυχτα όμως άκουσε άγνωστα βήματα και μια φωνή τον κάλεσε με επιτακτικό τόνο. Από το ύφος φάνηκε πως ήταν κάποιος ευγενής, ο οποίος του ζήτησε να τον συνοδέψει σε μια κοντινή τοποθεσία όπου βρίσκονταν ο άρχοντας του με την αυλή του όντας σε επίσκεψη σε εκείνα τα μέρη για να δούν που έγινε η μάχη του Dan-no-ura. Έχοντας μάθει πως ήταν ο καλύτερος μουσικός στην περιοχή θα ήθελαν να τους παίξει κάποια από τις ιστορίες του. Καθώς δεν είναι καλό να αρνείσαι πρόσκληση ευγενών ο Hoichi άφησε τον επισκέπτη του να τον οδηγήσει ώσπου φτάσαν σε μια σάλα περνώντας μέσα από κήπους κτλ έχοντας διανύσει κάποια απόσταση από το μοναστήρι με ταχύ βήμα. Εκεί αφού τον ανήγγειλε, και κάποιες υπηρέτριες τον οδήγησαν πάνω από κάποια σκαλιά να κάτσει κάπου άνετα, μια γυναίκα, προφανώς η υπεύθυνη της αυλής του ζήτησε να αρχίσει να παίζει την ιστορία των Heike. Αυτός όμως ρώτησε ποιο σημείο θα επιθυμούσαν καθώς η ιστορία ολόκληρη θα έπαιρνε μερόνυχτα. Η απάντηση ήταν να τραγουδήσει για την μάχη του Dan-no-ura που ήταν και το πιο λυπητερό κομμάτι.



μοῦσ᾿ ἄρ᾿ ἀοιδὸν ἀνῆκεν ἀειδέμεναι κλέα ἀνδρῶν,
οἴμης τῆς τότ᾿ ἄρα κλέος οὐρανὸν εὐρὺν ἵκανε, 
τον τραγουδάρη η Μούσα εκίνησε παλικαριές να ψάλει
απ᾿ το τραγούδι, που 'χε η δόξα του στα ουράνια φτάσει τότε, 
ταῦτ᾿ ἄρ᾿ ἀοιδὸς ἄειδε περικλυτός: αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
πορφύρεον μέγα φᾶρος ἑλὼν χερσὶ στιβαρῇσι κὰκ κεφαλῆς εἴρυσσε, κάλυψε δὲ καλὰ πρόσωπα: αἴδετο γὰρ Φαίηκας ὑπ᾿ ὀφρύσι δάκρυα λείβων.
ἦ τοι ὅτεαὐτὰρ ὅτ᾿ ἂψ ἄρχοιτο καὶ ὀτρύνειαν ἀείδειν
Φαιήκων οἱ ἄριστοι, ἐπεὶ τέρποντ᾿ ἐπέεσσιν,
ἂψ Ὀδυσεὺς κατὰ κρᾶτα καλυψάμενος γοάασκεν. λήξειεν ἀείδων θεῖος ἀοιδός,
δάκρυ ὀμορξάμενος κεφαλῆς ἄπο φᾶρος ἕλεσκε
καὶ δέπας ἀμφικύπελλον ἑλὼν σπείσασκε θεοῖσιν:
Αυτά ετραγούδα ο πολυδόξαστος τραγούδιστής· ωστόσο
πήρε ο Οδυσσέας μεμιάς κι ανάσυρε το πορφυρό μαντί του 
κι αποκορφής ως κάτω εσκέπασε τ᾿ όμορφο πρόσωπό του·
τι ντρέπουνταν τους Φαίακες που 'τρεχαν τα μάτια του ποτάμι.
Κάθε φορά που ο θείος Δημόδοκος σκολνούσε το τραγούδι,
τα δάκρυα σφούγγιζε, κατέβαζε το ρούχο απ᾿ το κεφάλι
και στους θεούς με κούπα δίγουβη κρασί εσταλαματούσε·
μα σαν ξανάρχιζε — τον έσπρωχναν μαθές να τραγουδήσει
οι Φαίακες οι τρανοί, που ευφραίνουνταν ακούγοντας — εκείνος,
την κεφαλή ξανά κουκούλωνε και ξέσπαζε σε θρήνο.



Και όντως άρχισε να παίζει κάτω από τις σιγανές επευφημίες των παρισταμένων που εκθείαζαν το ταλέντο του. Όταν όμως έφτασε να τραγουδάει για την μοίρα των χαμένων γυναικόπαιδων οι επευφημίες έγιναν λυγμοί. Τελειώνοντας, υπήρξε ησυχία μέχρι που η ίδια γυναίκα του είπε πως ήταν πολύ καλύτερος απ’ ότι περίμεναν και πως καθώς ο άρχοντας τους θα ήταν εκεί για 7 νύχτες θα ήθελε ο Hoichi να έρχεται και τα υπόλοιπα βράδια να τους τραγουδάει. Επίσης του ζήτησαν να μην αναφέρει πουθενά αυτή την μάζωξη καθώς ο άρχοντας ταξίδευε στα κρυφά και δεν ήθελε να μαθευτεί πως ήταν σε εκείνα τα μέρη. Ο ίδιος άντρας που τον είχε πάει εκεί τον συνόδεψε μετά το πέρας της παράστασης πίσω στην βεράντα του μοναστηριού την ώρα που ξημέρωνε. 

Την δεύτερη νύχτα ο οδηγός ήρθε ξανά και τον οδήγησε στον άρχοντα, όπου έπαιξε όπως την προηγούμενη ημέρα. Στην επιστροφή του όμως πάλι κοντά στο ξημέρωμα η απουσία του την νύχτα είχε γίνει αισθητή από τον μοναχό, ο οποίος τον ρώτησε που ήταν γιατί είχαν ανησυχήσει. Ο Hoichi απέφυγε να απαντήσει, τηρώντας την υπόσχεση του και απλά είπε πως είχε κάποιες προσωπικές δουλείες.  Ο Ιερέας παραξενεύτηκε από την απάντηση και φοβήθηκε πως κάτι δεν πήγαινε καλά. Έβαλε λοιπόν τους υπηρέτες του ναού να παρακολουθούν τον Hoichi. Αυτοί τον είδαν την τρίτη νύχτα να σηκώνεται και να περπατά έξω γρήγορα κουβαλώντας την Biwa του. Τον ακολούθησαν μέχρι το νεκροταφείο του Amidaji όπου εκεί τον βρήκαν να παίζει εκστατικά και να τραγουδά καθήμενος μπροστά από το μνημείο-τάφο του Antoku Tenno ενώ μάλιστα έβρεχε καταρρακτωδώς. Εκεί προσπάθησαν να του μιλήσουν και να τον βγάλουν από την προφανή εκστατική κατάσταση που ήταν αλλά δεν τους άκουγε. Κατάλαβαν πως ήταν μαγεμένος. Μόνο όταν του φώναξαν μέσα στα αυτιά τους απάντησε θυμωμένα πως δεν πρέπει να τον διακόπτουν ενώ παίζει για τόσο σημαντικό ευγενή. Τότε αυτοί τον πήραν σηκωτό και τον επέστρεψαν στο μοναστήρι. Εκεί ο μοναχός του εξήγησε τι είχε συμβεί και πώς τον καταδίωκαν τα φαντάσματα των νεκρών που είχαν μαγευτεί από το παίξιμο του. Καθώς τους είχε ακολουθήσει ήταν τώρα υπό την επήρεια τους μαγεμένος αυτός.

κῆρυξ δ᾿ ἐγγύθεν ἦλθεν ἄγων ἐρίηρον ἀοιδόν,
Δημόδοκον λαοῖσι τετιμένον: εἷσε δ᾿ ἄρ᾿ αὐτὸν
μέσσῳ δαιτυμόνων, πρὸς κίονα μακρὸν ἐρείσας. 
Κι ο κράχτης τον τρανό τους έφερε τραγουδιστή, που ο κόσμος
τόνε τιμούσε, το Δημόδοκο, και μπρός σε μια κολόνα
ψηλή, για ν᾿ ακουμπάει, τον κάθισε, στους καλεσμένους μέσα. 
«κῆρυξ, τῆ δή, τοῦτο πόρε κρέας, ὄφρα φάγῃσιν,
Δημοδόκῳ: καί μιν προσπτύξομαι ἀχνύμενός περ:
πᾶσι γὰρ ἀνθρώποισιν ἐπιχθονίοισιν ἀοιδοὶ «κῆρυξ, τῆ δή, τοῦτο πόρε κρέας, ὄφρα φάγῃσιν,
τιμῆς ἔμμοροί εἰσι καὶ αἰδοῦς, οὕνεκ᾿ ἄρα σφέας
οἴμας μοῦσ᾿ ἐδίδαξε, φίλησε δὲ φῦλον ἀοιδῶν.»
ὣς ἄρ᾿ ἔφη, κῆρυξ δὲ φέρων ἐν χερσὶν ἔθηκεν
ἥρῳ Δημοδόκῳ: ὁ δ᾿ ἐδέξατο, χαῖρε δὲ θυμῷ.
«Να, δώσε, κράχτη, στο Δημόδοκο να φάει το κρέας ετούτο,
για να του δείξω την αγάπη μου, κι ας νιώθω τόση πίκρα.
Όλοι οι θνητοί στους τραγουδάρηδες τιμή και σέβας δείχνουν, 
γιατί είναι η Μούσα που τους έμαθε πολλούς σκοπούς, και πάντα
για τη γενιά των τραγουδάρηδων μεγάλη αγάπη νιώθει.»
Αυτά είπε, κι ο διαλάλης το 'φερε και το 'βαλε στα χέρια
του ηρώου Δημόδοκου, που χάρηκε στα φρένα παίρνοντας το. 
ταῦτ᾿ ἄρ᾿ ἀοιδὸς ἄειδε περικλυτός: αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
τήκετο, δάκρυ δ᾿ ἔδευεν ὑπὸ βλεφάροισι παρειάς. 
Αυτά ετραγούδα ο πολυδόξαστος τραγουδιστής· ωστόσο
έλιωνε εκείνος, και του μουσκεύαν τα μάγουλα απ᾿ τα δάκρυα. 


Για να λυθούν τα μάγια, ο ιερέας τον ξεγύμνωσε και σχεδίασε σε όλο του το σώμα την Hannya-Shin-yo sutra που θα τον προστάτευε κάνοντας τον αόρατο από τα φαντάσματα. Το βράδυ που πάλι θα έφευγε ο ιερέας από τον ναό του είπε να κάτσει σε διαλογισμό στην βεράντα και όταν έρχονταν και πάλι να τον πάρουν να μην μιλήσει καθόλου αλλά να αγνοήσει το κάλεσμα. Καθώς δεν θα τον έβλεπαν τα φαντάσματα θα έφευγαν και τα μάγια θα λύνονταν. Έτσι και έγινε και το βράδυ η γνώριμη φωνή κάλεσε πάλι τον Hoichi που γυμνός κάθονταν σε διαλογισμό στην βεράντα. Η φωνή μετά από λίγο μονολόγησε πως έβλεπε την Biwa αλλά όχι τον οργανοπαίχτη. Και μετά από λίγο" Μα βλέπω μόνο τα δύο αυτιά του". Έστω θα πάρω να πάω αυτά στον άρχοντα να μην λέει πως δεν έκανα όπως με πρόσταξε". Νοιώθει λοιπόν ο Hoichi δυο σιδερένια χέρια να του τραβάνε τα αυτιά μέχρι που του τα ξερίζωσαν. Σφίχτηκε και άντεξε τον πόνο και δεν αντέδρασε αλλά παρέμεινε σε διαλογισμό και έτσι το φάντασμα έφυγε άπραγο. Το πρωί ο ιερέας τον βρήκε ακόμα να διαλογίζεται με ματωμένο πρόσωπο. Κατάλαβα πως είχε ξεχάσει να γράψει την σούτρα και στα αυτιά του, ζήτησε συγγνώμη και έφερε γιατρό. Ο Hoichi έγινε καλά, και από τότε η φήμη του μεγάλωσε μέχρι που έγινε ο σπουδαιότερος και πλουσιότερος ραψωδός με ειδικότητα στην ιστορίας των Heike. Εμεινε γνωστός με το όνομα Mimi-Nashi-Hoichi, ο χωρίς αυτιά Χοϊτσι

Παρασκευή, 18 Μαρτίου 2016

Πως να ρίχνετε τις γυναίκες και άλλες ιστορίες lifestyle και ξερατού.

Χθές το βράδυ ήμασταν μια μεγάλη ωραία παρέα να ακούσουμε τον φίλο μου Πάνο Λαμπρίδη στο Γυάλινο. Περάσαμε πάρα πολύ ωραία απολαμβάνοντας το καταπληκτικό ρεπερτόριο του προγράμματος και την πάντα συγκινητική απόδοση των τραγουδιών από τον Πάνο και άλλους φίλους, άλλα πήγε κάπως αργά, οπότε σήμερα στην δουλειά σερνόμουν λίγο. Γυρνώντας σπίτι παίρνω έναν καφέ να συνέλθω και μπαίνω να χαζέψω στο ίντερνετ. Μια το ξενύχτι, μια το άδειο στομάχι, μια ο καφές, είχα την ατυχία και έπεσα στο πιο αναγουλιαστικό Lifestyle σαιτ που θυμάμαι. Μετά δυσκολίας δεν ξέρασα και κάπως έτσι προέκυψε το παρόν, η πιο άσχετη δηλαδή από άποψη θεματολογίας ανάρτηση μου στο ιστολόγιο, ώς θεραπεία στην αναγούλα που ένοιωσα.

Είναι αλήθεια πως αρκετά χρόνια τώρα δεν πολυβγαίνω νύχτα σε μπαρ, καφέ κτλ καθώς όλες οι υπόλοιπες ασχολίες, μου τρώνε πολύ χρόνο και ενέργεια, και δεν βρίσκω και ιδιαίτερα εποικοδομητικό το σπόρ. Αν τύχει και βγώ, συνήθως θα είναι σε κάποια μουσική σκηνή όπως χθές ή καμιά συναυλία, όπου μάλλον δεν συναντούμε αυτά που θα αναφέρω παρακάτω, αλλά ακόμα και όταν κάπως συμβεί και βρεθώ σε μπάρ, είμαι με παρέα την οποία θέλω να δώ, μιλήσω, ασχοληθώ οπότε μάλλον έχω χάσει επεισόδια από αυτήν την "νύχτα". Έτσι, η αλήθεια είναι πως δεν περίμενα να υπάρχει στην Ελλάδα αυτό που μόνο σε κάτι αμερικάνικες ταινίες -συνήθως κωμωδίες- έχω δεί, δηλαδή ειδικοί επαγγελματίες που σε μαθαίνουν πως να ρίχνεις γυναίκες στις βραδινές εξόδους. Και, όμως, υπάρχει εταιρία με αυτό το αντικείμενο και το φανταστικό σαιτ με τίτλο "men of style" και τον ακόμα φανταστικότερο υπότιτλο "οι άντρες επέστρεψαν", η οποία κάνει ακριβώς αυτό. Όπως γράφουν:

"Η εταιρεία μας είναι η πρώτη και ίσως η μοναδική σοβαρή επαγγελματική προσέγγιση στην Ανάπτυξη των Ανδρών και την βελτιστοποίηση στις σχέσεις τους με τις γυναίκες, με τον εαυτό τους και τους γύρω τους. Η πρωτοπορία μας δεν μένει μόνο στο αντικείμενο αλλά προχωράει στις μεθόδους εκπαίδευσης και στα πρακτικά εργαλεία που μεταφέρουμε στους Άνδρες που έρχονται σε επαφή με εμάς." 

Ο ιστότοπος της εταιρίας έχει σχετικά άρθρα αλλά το πιο εντυπωσιακό είναι τα services που παρέχει, όπως online και τηλεφωνικές συμβουλές, σεμινάρια, μέχρι και On the spot training με τους masters (αν σας ξένισε που το έριξα στην αγγλική ορολογία θα καταλάβετε μετά).
Πληροφορούμαστε λοιπόν πως αν θέλει για παράδειγμα κάποιος να μάθει:

●Τι σημάδια δίνει η κάθε η γυναίκα για να σου δείξει πως να την σαγηνεύσεις;
●Τον απαραίτητο συνδυασμό για να εκφράζεις σεξουαλικότητα, θέληση και αποφασιστικότητα;
●Τους τρόπους που σαμποτάρεις την επιτυχία σου με τις γυναίκες;
●Να φτάνεις γρήγορα και εύκολα στο σημείο που να προβάλεις σε υποσυνείδητο επίπεδο τα χαρακτηριστικά ενός κορυφαίου αρσενικού;
●Πώς να χρησιμοποιείς την φυσική ικανότητα του εγκεφάλου σου να χτίζει μοτίβα επιτυχίας και δημιουργικότητας;
●Μέσω εξελιγμένων επικοινωνιακών τεχνικών να δημιουργείς με τις γυναίκες που μιλάς ένα περιβάλλον σεξουαλικής χημείας, εμπιστοσύνης και άνεσης;
●Να αντιλαμβάνεσαι και να διαχειρίζεσαι τα λογικά και συναισθηματικά κίνητρα της κάθε γυναίκας;
●Να κινητοποιείς καταστάσεις έκθεσης ώστε να εξελίσσεις τις ικανότητες σου;
●Να μετατρέπεις το πάθος σου σε βήματα επίτευξης και κατάκτησης και να αναλαμβάνεις στιγμιαία δράση;
●Να ερεθίζεις το κίνητρο σου όποτε επιθυμείς ώστε να δημιουργείς κοινωνικές συναναστροφές από το μηδέν;
●Να βγεις από τα παθητικά πλαίσια συζήτησης με τις γυναίκες και να επιβάλεις την δική σου πραγματικότητα;
●Να χρησιμοποιείς την κάθε εμπειρία που ζεις ως γνώση αλλαγής και ανάπτυξης σε οποιοδήποτε τομέα της ζωής σου;
●Να ξεκλειδώνεις κατά βούληση τις ήδη υπάρχουσες δυνατότητες που έχεις;

τότε "Η Υπηρεσία Infield:
●Σου παρέχει συνεχή στήριξη και καθοδήγηση κάθε δευτερόλεπτο
●Σε καμία προσέγγιση που θα γίνει δεν θα είσαι στιγμή μόνος σου
●Κάθε λεπτό που περνά θα έχεις τουλάχιστον έναν Σύμβουλο δίπλα σου να σε στηρίζει σε κάθε σου βήμα"
ούτως ώστε
"σε 4 ώρες μπορείς να αποκτήσεις εμπειρίες που θα θυμάσαι για μια Ζωή".

Με απλά λόγια.
Είσαι καληνυχτάκιας;
Βαρέθηκες να πίνεις μπακούρης ποτα μέχρι να ξεράσεις ενώ απλά κοιτάς σαν λιγούρη όλες τις γκόμενες που κυκλοφορούν σε ένα μαγαζί ή είσαι πέφτουλας αλλά τελικά δεν σου κάθεται καμία.
Συμπληρώνεις την φόρμα, έρχεσαι σε επαφή με τους ειδικούς, σε παίρνουν από το χεράκι μπαρότσαρκα και σε μαθαίνουν πώς να επιτυγχάνεις στο "κυνήγι" ή αλλιώς στο "game", ώστε να γυρίσει ο τροχός να γαμήσει και ο κλαρινογαμπρός.

Θα μου πείτε τώρα εντάξει μας τα είπαν και άλλοι αυτά, αλλά το ζήτημα σχέσεις γυναικών αντρών είναι άλυτο από την αυγή της ανθρωπότητας. Από το Πλατωνικό συμπόσιο και τις αρετές γυναικών του Πλουτάρχου, μέχρι το Κάμα Σούτρα και τον απόστολο Παύλο ή τους σημερινούς τζιχαντιστές ο καθένας (ανάλογα τον πολιτισμό στον οποίο ανήκει) λέει τα δικά του. Όχι τυχαία άλλωστε, ο τομέας της ερωτικής μαγείας διαχρονικά, βρίθει από μεθόδους και δασκάλους για αυτά ακριβώς τα θέματα. Η διαφορά όμως είναι οι ειδικοί.
Εδώ έχουμε τους Anestis, Spiros, Chris, Vasilis, Giorgos που ξέρουν τι κάνουν οι άνθρωποι, δεν είναι τυχαίοι. Η όπως διαβάζουμε ας πούμε στο Who is Spiros (Head Of Operations / Instructor at Men Of Style):
...
Όσο οι ηγετικές ικανότητές του εξελίσσονταν, ο Spiros δοκίμαζε τον εαυτό του σε κάθε ευκαιρία. Έτσι πήρε μέρος σε μεγάλα έργα ως υπεύθυνος σε διάφορους τομείς τα οποία παρέδωσε όλα με επιτυχία. Σπάζοντας συνεχώς το comfort zone του κατέληξε να έχει μια πλήρη αίσθηση για τις συναισθηματικές ανάγκες των ανθρώπων που δεν εκφράζονται πάντα με λογικά επιχειρήματα, δίνοντάς του έτσι την δυνατότητα να δίνει και να παίρνει αυτό που υποσυνείδητα οι άνθρωποι θέλουν πραγματικά να πάρουν και να δώσουν, επιτυγχάνοντας έτσι τους στόχους του.
Ο Spiros με εξειδίκευση στην Συναισθηματική Νοημοσύνη, με την βαθιά γνώση των κοινωνικών δυναμικών και την ικανότητα να επικοινωνεί αποτελεσματικά με όλους, πήρε γρήγορα μια εξέχουσα θέση ανάμεσα στους πιο διάσημους έλληνες PUAs της ελληνικής Underground PickUp σκηνής. Πέρα από τους αριθμούς και τις επιτυχίες που απέδειξαν τις ικανότητές του στο PickUp, μεταξύ των άλλων pickup artists, οι ενέργειές του εκπέμπουν ένα αίσθημα εμπιστοσύνης και έμπνευσης. Τα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα της ορθολογικής σκέψης και των ικανοτήτων του στα mind games τον μετατρέπουν σε ένα ισχυρό όπλο «κοινωνικών δυναμικών».
...
Η δέσμευσή του για βελτίωση και αυτογνωσία του, επιβάλλει να προσπαθεί πάντα για νέα πράγματα, να εξερευνά νέες αχαρτογράφητες περιοχές γνώσεων και αυτοεξέλιξης πέρα από κάθε comfort zone."

Για να μην πω για τον Chris που:

"Ο Chris ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με το Pick Up το 2005. Έχει υπάρξει μέλος της Ελληνικής PickUp κοινότητας απ’ το 2006 και θεωρείται η πατρική φιγούρα της ελληνικής pickup σκηνής αλλά και ο κατά γενική ομολογία καλύτερος ενεργός PUA στην Ελλάδα."
.....
Από τα τέλη του 2009 o Chris είναι ο κορυφαίος Dating Coach και Σύμβουλος Σχέσεων στην Ελλάδα και ιδρυτικό μέλος του MenOfStyle.gr
ή και τον Dimitris:
"Με την επιβλητική του εμφάνιση, το ταλέντο του στον συνδυασμό αναίδειας και χιούμορ, την ικανότητα του στον χειρισμό της Ελληνικής γλώσσας, τα ανεξάντλητα σημεία αναφοράς από τις εμπειρίες των ταξιδιών αλλά και την διαμονή του σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες , θέτει την δημιουργία άμεσης ενστικτώδους έλξης στις γυναίκες σε καινούργια δεδομένα για τον χώρο,  όντας από τους πιο «επιθετικούς» και άμεσους στο παιχνίδι της αποπλάνησης!
Σύντομα γίνεται wing με τους πιο γνωστούς Έλληνες Pick Up Artists ."


Μην ξεχάσω και τον Giorgos:

"Όταν αποφάσισε ότι θέλει να βελτιωθεί και στις διαπροσωπικές του σχέσεις, στράφηκε στους καλύτερους, σε αυτούς που τα ξεκίνησαν όλα: Έχει εκπαιδευτεί στο Game από το Neil Strauss και την ομάδα του (head coaches). Από εκεί και έπειτα η ανάπτυξή του ήταν αλματώδης. Βασικό μυστικό του το άριστο inner game που του εξασφαλίζει ένα άνετο, ήρεμο και πλήρους αυτοπεποίθησης προφίλ, η σκληρή δουλειά και η συνεχής ενσωμάτωση feedback από κάθε interaction. Ο Giorgos, γνωστός ως ένας από τους καλύτερους PUA στην κοινότητα του game, διατηρεί ακόμα και σήμερα προσωπική φιλική επαφή με τους head coaches του Neil Strauss και είναι μέλος του Inner Circle που ο τελευταίος έχει συστήσει.
Για τα απίστευτα στατιστικά του και την αποτελεσματικότητα του, δεν του αρέσει να μιλάει ο ίδιος. Διαδίδονται μόνα τους από στόμα σε στόμα. Αυτό που του αρέσει όμως να εξηγεί είναι η προσωπική του φιλοσοφία του win-win, και οι τρόποι με τους οποίους μπορείς να κάνεις απλά τα πράγματα. Μελετητής της ανθρώπινης ψυχολογίας αλλά και λάτρης της στρατηγικής, αναλύει με διεισδυτική ματιά τις δυναμικές (dynamics) που αναπτύσσονται σε κάθε interaction.
Είναι χαρακτηριστική η άνεση με την οποία μπαίνει στα σετ, το χαλαρό και φυσικό στυλ που σε κάνει να θέλεις να τον γνωρίσεις καλύτερα και το playfulness με το οποίο αντιμετωπίζει τα πράγματα. Κάπως έτσι δεν θα έπρεπε να είναι το pickup άλλωστε; Ένα χαλαρό και φυσικό παιχνίδι στο οποίο όλοι περνάνε καλά…
Λατρεύει να κάνει diffuse objections και προσεγγίζει με άνεση και μικτά σετ. Ειδικότητα του το reframe ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές, καθώς και ο έλεγχος του frame του interaction χωρίς να φαίνεται (frame control)."

και τέλος το παιδί της διπλανής πόρτας "Όντας για πολλά χρόνια ένας απογοητευμένος άνδρας με πολλές αποτυχίες στην προσωπική του ζωή, προσπάθησε να προσεγγίζει γυναίκες οδηγούμενος από την απόγνωση, πιστεύοντας ότι αξίζει κάτι καλύτερο. Και τα κατάφερε." Anestis

"είναι ιδιαίτερα γνωστός και για την εξέλιξη του διαδικτυακού φλερτ, στο οποίο και έκανε τα πρώτα του βήματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εξέλιξε τον εαυτό του χωρίς βοήθεια σε τέτοιο σημείο, ώστε το Online Game – Παιχνίδι στο Διαδίκτυο και το Facebook να έχει πάρει νέα διάσταση, ενώ τα σεμινάριά του πάνω στο φλερτ στο Διαδίκτυο έχουν απασχολήσει αρκετές φορές τα ελληνικά ΜΜΕ και οι συνεντεύξεις διαδέχονται η μία την άλλη.
....
Ειδικότητά του είναι η ετοιμολογία του, η άνεσή του και το χιούμορ του. ‘Έχοντας πραγματικά αστείρευτη ενέργεια  που σε συνδυασμό με το πηγαίο χιούμορ, τον ενθουσιασμό και την μεγάλη εμπειρία του μπορεί να καθηλώσει όχι μόνο την γυναίκα που τον ενδιαφέρει, αλλά και μία ολόκληρη παρέα ανθρώπων! Είναι γνωστός για  το πάθος του όχι μόνο για το φλερτ, αλλά και με οτιδήποτε καταπιαστεί – καθώς και για τη μεγάλη του εμπειρία όντας ενεργός player από το 2008.
....
Ο Anestis είναι ένας αναγνωρισμένος στην ελληνική κοινότητα  pickup artist, έχοντας βαθιά γνώση στο Φλερτ αλλά και στην Ψυχολογία των δύο φύλων, το οποίο και εξελίσσει συνεχώς στα δύσκολα δεδομένα της ελληνικής πραγματικότητας με σκοπό να κάνει το φλερτ πιο εύκολο και διαθέσιμο για όλους τους άνδρες έχοντας χιλιάδες ώρες στο ενεργητικό του που έχει αφιερώσει προσεγγίζοντας γυναίκες.
....
Παράλληλα, ο Anestis τα τελευταία 4 χρόνια εξέλιξε το Παιχνίδι στην live προσέγγιση ακόμα περισσότερο με συνεχή εξάσκηση, που τον έφερε εμπειρικά σε κορυφαίο επίπεδο για τα ελληνικά – και όχι μόνο – δεδομένα, έχοντας παρακολουθήσει και Coaching Seminar με τους Venusian Arts, την ομάδα του Mystery, που θεωρείται από πολλούς ένας από τους πατεράδες του φλερτ στη σύγχρονη εποχή. Ο Ανέστης συχνά αναφέρει ότι όποτε έρχεται σε επαφή με μαθητή, στα μάτια του μαθητή βλέπει τον εαυτό του πριν πολλά χρόνια και αυτό είναι κάτι που τον ωθεί να αποδίδει πάντα 100%, καθώς και να καταλαβαίνει πάντα πώς μπορεί να νιώθει αυτός που έχει απέναντί του."

Διαβάζοντας όλα τα παραπάνω προσωπικά ψάρωσα και αν είχα ανάγκη σίγουρα θα έπαιρνα το κορυφαίο παρεχόμενο Service της εταιρίας δηλαδή τα bootcamps για να μάθω "πως να έχεις επιτυχία με τις γυναίκες άμεσα, σε ένα διήμερο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με κόστος λιγότερο από ένα επαγγελματικό σεμινάριο υψηλού επιπέδου. Ήρθε η ώρα να απολαύσεις το να είσαι άνδρας!"
Ε τι σκατά τόσα λεφτά έχουμε φάει όλοι σε επαγγελματικά σεμινάρια, πιστοποιήσεις και άλλες μαλακίες. Ας τα δώσουμε να μάθουμε και τίποτα χρήσιμο.
Ότι δηλαδή πρέπει να ξέρει κάθε Pick-up (όχι αυτά τα παλιά) Artist "

"Μεταξύ άλλων, στα bootcamps θα μάθεις:
1) μία λίστα με όλους τους διακόπτες που δημιουργούν – και καταστρέφουν – την έλξη στη γυναίκα και πως να τους ενεργοποιήσεις.
2) πώς να προσεγγίζεις οποιαδήποτε ομάδα ανθρώπων, μεικτή ή μόνο με γυναίκες.
3) πώς να κλιμακώνεις το άγγιγμα και τη σωματική επαφή, πώς να έχεις σωστή γλώσσα του σώματος.
4) πώς να προσεγγίζεις μπαργούμεν, σερβιτόρες, χορεύτριες ή ακόμα και στρίπερς (χωρίς να ξοδέψεις ούτε ένα ευρώ).
5) online game.
6) πώς να είσαι πάντα σίγουρος και να έχεις αυτοπεποίθηση.
7) ατελείωτες ατάκες – ρουτίνες, ώστε να έχεις πάντα κάτι να πεις και να μη σε κυριεύει ο πανικός.
8) πως να οδηγείς την απλή επικοινωνία σε ερωτική.
9) πως να κλιμακώνεις και να ολοκληρώνεις την αλληλεπίδραση παίρνοντας το τηλέφωνό της ή συνεχίζοντας την επικοινωνία σε άλλο χώρο (προσωπικό ή άλλο μαγαζί οι δύο σας).
10) πως να διαχειρίζεσαι τις δυναμικές στα επόμενα ραντεβού ή στην όποια σχέση δημιουργήσετε "

Το σαιτ γενικά είναι ένας θησαυρός γνώσεων, πληροφοριών και lifestyle τέτοιου τύπου, μέχρι και οδηγίες για ντύσιμο και άλλα έχει, απλά δεν καταλαβαίνω γιατί αντί να χαίρομαι  που σωθήκαμε οι άντρες και επιστρέφουμε με πιάνει αναγούλα, ή για να το πώ αντίστροφα ποιος απελπισμένος στον αγάμητο πούτσο θα ψαρώσει από αυτά και θα ασχοληθεί.

Μετά θυμάμαι τα ορφανά του lifestyle των 80s
και 90s Κλικ, men, Maxim κτλ και μου λύνεται η απορία, αφού θα πρέπει σήμερα να έχουμε μια ολόκληρη, μην πώ και δύο γενιές κατεστραμμένων αρσενικών και θηλυκών στους οποίους απευθύνεται ώς πελάτες αλλά και ώς στόχος  του "κυνηγιού" η εν λόγω εταιρία.


Για όσους τώρα την είχαν γλυτώσει αρκεί για να συνοψίσει το θέμα η παρακάτω ατάκα του Arnie. Αν μάλιστα στους εχθρούς μας βάλουμε και τους Chris, Anestis, Giorgos και ΣΙΑ αφού μας τρώνε τις στριπερς (χωρίς να ξοδέψουν μάλιστα ούτε ένα ευρώ), ακόμα καλύτερα!



Για να μην πάει και τελείως στο βρόντο η ανάρτηση, ας ενημερώσουμε πως και ο Robert Parker άρχισε να αναρτά άρθρα του στο Academia : https://oxford.academia.edu/robertparker. Γιουυυυυυυυυυυυυυπι τι να τα κάνεις τα bootcamps αν έχεις R.Parker για διάβασμα :-)

Πέμπτη, 10 Μαρτίου 2016

Επιστρέφοντας την ερμηνεία στην εμπειρία.



Γράφοντας πρόσφατα το κείμενο της ομιλίας μου για το επερχόμενο μυθικιστικό συνέδριο και αναφερόμενος στις διάφορες σχολές ερμηνείας του φαινομένου μυθολογία, για άλλη μια φορά κατέληξα να σκέφτομαι τον βαθμό επιρροής των διαφόρων επιστημονικών ή ακαδημαϊκών μελετών των εκατό τελευταίων χρόνων στο συλλογικό φαντασιακό όσον αφορά σχετικά ζητήματα. Παρότι, σίγουρα υπάρχει ένα αρκετά μεγάλο χάσμα που χωρίζει συνήθως το έργο διανοητών και ακαδημαϊκών από το ευρύ κοινό, το οποίο τις περισσότερες φορές αγνοεί πλήρως τις ιδεολογικές διαδρομές των θεωριών που διατυπώνονται, αν όχι και τις ίδιες τις θεωρίες, πολλές από τις ιδέες που αρχικά εμφανίζονται σε τέτοιους κύκλους καταλήγουν τελικά εν μέρει να διαχέονται εκλαϊκευμένες, παραλλαγμένες ή διαστρεβλωμένες, μερικές φορές ίσως και αυτούσιες, στο ευρύ κοινό . Αυτή η διάχυση συνήθως πραγματοποιείται σταδιακά, μέχρι να λάβει την πλήρη της διάσταση μετά από αρκετό καιρό, αν και δεν σπανίζει το φαινόμενο της γρήγορης και καθολικής μετάδοσης, όπως παρατηρείται σε πολύ καθοριστικές ιδέες, οι οποίες συνήθως αποτελούν τις βάσεις αυτών που αργότερα αναγνωρίζονται ως κυρίαρχα ιδεολογικά συστήματα, ή zeitgeist μιας εποχής. Σαν χαρακτηριστικά παραδείγματα μου έρχονται τώρα πρόχειρα στο μυαλό οι θεωρίες του Φρόιντ ή του Μαρξ. Ιδέες οι οποίες την εποχή τους είχαν έναν μεγάλο βαθμό καινοτομίας μετά από χρόνια αποτέλεσαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο κοινό κτήμα ανθρώπων που μπορεί να μην διάβασαν ουδέποτε είτε τον ένα είτε τον άλλο διανοητή. Έτσι, σήμερα ακόμα και στο τελευταίο χωριό, σίγουρα θα πετύχουμε σε μια συζήτηση κάποιον να ερμηνεύει πράξεις του συνανθρώπου του με βάση τις θεωρίες του Φρόιντ ή να ασκεί κριτική στην θρησκεία η άλλες κοινωνικές εκφάνσεις επηρεασμένος από μαρξιστικού τύπου αναλύσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις η ασυνείδητη διάχυση των ιδεών μπορεί να είναι τόσο καθολική ώστε σε συνδυασμό με την άγνοια προέλευσης αντίστοιχων, ή αντίπαλων, άλλων ιδεών, νεότερων ή παλαιότερων, να καθιστά αδύνατη κάθε προσπάθεια εξέτασης τους ως απλά θεωρίες με βαθμούς ορθότητας ή σφάλματος συγκρίσιμους με τις άγνωστες άλλες. Η μεγάλη τους διάχυση συντροφεύεται από οικειοποίηση.

Ο προηγούμενος αιώνας είχε να επιδείξει πληθώρα τέτοιων ιδεών. O τωρινός αντιθέτως, έχει να επιδείξει πληθώρα κριτικών αντιμετωπίσεων ειδικά των θεωριών με την μεγαλύτερη διάχυση. Είναι, όμως, ακριβώς αυτές οι κριτικές επανεξετάσεις οι οποίες αργούν να φτάσουν στο ευρύ κοινό και συχνά συντροφεύονται από την παντελή αγνόηση τους. Φαντάζομαι πως ίσως στο μέλλον κάποιες από αυτές ίσως εξελιχθούν σε αντίστοιχα καθολικά ερμηνευτικά συστήματα και ίσως πάρουν την θέση των πρώτων σε ένα φαύλο κύκλο κατά την διάρκεια του οποίου αυτό που δεν περιμένουμε από το ευρύ κοινό είναι η κριτική αντιμετώπιση τους. Οι ιδέες με άλλα λόγια αρκετά συχνά επιδρούν στους περισσότερους όπως η μόδα. Κάπως αντίστοιχα βέβαια, λειτουργούν σε ένα βαθμό, και εντός των κύκλων των ειδικών που ασχολούνται πιο επιστάμενα με διάφορα ζητήματα, ή στο πιο συγκεκριμένο κοινό που ενδιαφέρεται για αυτά. Κάπως έτσι εξάλλου μπορούμε να μιλάμε για συγκεκριμένες ερμηνευτικές η μεθοδολογικές σχολές που κυριαρχούν για κάποια περίοδο σε κάποιο αντικείμενο.
Για να μην μακρηγορώ, όμως, ας περάσουμε σε σχετικά θέματα που ενδεχομένως ενδιαφέρουν το πιο «ειδικό κοινό» των ενασχολούμενων θεωρητικά η πρακτικά με τον Ελληνικό πολυθεϊσμό και άπτεται των ερμηνειών αυτού.

Για να δώσω ένα παράδειγμα ερμηνευτικής σχολής με ιδιαίτερη διάχυση των ιδεών της στην θεματολογία μας, ας αναφέρουμε την σχολή του Cambridge ήτοι Jane Harrison, David Murray, Cook, Frazer ίσως κτλ οι οποίοι ταύτισαν τον μύθο με την τελετουργία ή καλύτερα διέκριναν ως αίτιο πίσω από κάθε μύθο μια τελετουργία. Σε αυτούς οφείλεται κατά μια έννοια η εμμονή με τους λεγόμενους βλαστικούς, αναστενόμενους θεούς και η συνεχή ανάγνωση γονιμικών προτύπων πίσω από κάθε τελετή. Η σχολή αυτή έδρασε κυρίως στις αρχές του 20ου αιώνα δηλαδή έχουν περάσει εκατό χρόνια απ’ όταν διατύπωσαν τις τότε ριζοσπαστικές τους ιδέες. Έκτοτε η μονολιθικότητα της ερμηνείας τους έγινε αντικείμενο έντονης κριτικής οι μελέτες εστίασαν σε άλλα πράγματα και κρατώντας ότι καλό είχαν να πουν θεωρούνται πια ξεπερασμένοι. Παρ’ όλα αυτά στο 90% άρθρων που διαβάζω στο ίντερνετ από ερασιτεχνικά ενασχολούμενους με τα ζητήματα αυτά οι θέσεις τους δεσπόζουν λές και διατυπώθηκαν χθές. Βέβαια αυτό δικαιολογείται κάπως και από το γεγονός ότι η ελληνική βιβλιογραφική παραγωγή υπολείπετε απίστευτα στον τομέα και αρκετοί εκδοτικοί τύπωναν κατά κόρο έργα τέτοιας εποχής λόγω μη απόδοσης συγγραφικών δικαιωμάτων.



Ακόμα ένα παρόμοιο παράδειγμα, αν και πολύ γενικότερο που σχετίζεται με τις περισσότερες ερμηνευτικές σχολές του περασμένου αιώνα είναι η μόνιμη προσπάθεια ανακάλυψης μη θρησκευτικών αιτίων πίσω από θρησκευτικές πρακτικές. Είτε πρόκειται για αρχέτυπα, είτε για κοινωνικές δομές και θεσμούς, είτε για βιολογικούς προκαθορισμούς, ειδικά στις αρχαίες θρησκείες παρατηρούμε την προσπάθεια απόδοσης λόγων και εξηγήσεων τέτοιου τύπου για κάθε τελεστική πράξη ή πράξη λατρείας με κοινό σημείο πως περίπου ποτέ δεν περιλαμβάνεται στην ατζέντα το απολύτως οφθαλμοφανές. Δηλαδή πως αυτά γίνονται στην προσπάθεια του ανθρώπου να έρθει σε επαφή με τους Θεούς. Το προελαύνον μετά τον Διαφωτισμό αθεϊστικό επιστημονικό και κοσμικό πνεύμα προφανώς και έχει συμβάλει τα μέγιστα σε αυτό. Βέβαια κάποια στιγμή, όπως πρώτη η ανθρωπολογία ανακάλυψε, καλές όλες οι ερμηνείες και εξηγήσεις και σίγουρα μας είπαν πολλά χρήσιμα πράγματα, αλλά ένα αντικείμενο για να το εξετάσεις πρέπει να είσαι σε επαφή με αυτό και όχι να το κοιτάς σαν κάτι άλλο από αυτό που είναι. Δεν λέω πως πρέπει σώνει και καλά να πιστεύεις σε αυτό όπως πίστευαν οι αρχαίοι, εφόσον αναφερόμαστε για παράδειγμα στην ελληνική θρησκεία, για να το μελετήσεις καθώς τα νοητικά και λογικά εργαλεία υπάρχουν, αλλά αν μη τι άλλο θα πρέπει να θεωρήσεις πως ως θρησκευτικό σύστημα είναι εξίσου νόμιμο και σωστό με τις λεγόμενες «μεγάλες σύγχρονες θρησκείες» οι οποίες ναι μεν μελετώνται και με τους παραπάνω τρόπους, αλλά η πίστη των θρησκευτών δεν απομονώνεται από τις ερμηνείες.



Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα στο προσφιλές μου θέμα της αιματηρής θυσίας (στο οποίο έχω αναφερθεί ξανά εδώ ). Την σύγχρονη εποχή δύο ερμηνείες κυριάρχησαν στο ζήτημα. Η επηρεασμένη από την σχολή του Cambridge άποψη του Burkert πως η θυσία είναι αποτέλεσμα των αρχέγονων πρακτικών των τροφοσυλεκτών-κυνηγών και έχει να κάνει με τις κοινωνικές δομές του τότε και την ανάγκη θεσμοθέτησης και αντιμετάθεσης της βίας και αυτή των Vernant και Dettiene, που με εργαλεία τον στρουκτουραλισμό ανιχνεύει πώς η λατρευτική πράξη εξυπηρετεί τους κοινωνικούς θεσμούς της εποχής ενισχύοντας την κοινότητα κτλ. Σε καμιά από τις δύο θεωρίες δεν λαμβάνεται υπόψη το προφανές, δηλαδή ή άποψη των ίδιων των λειτουργών αυτής της πρακτικής πως με αυτήν έρχονται σε επαφή με τους Θεούς. Είτε οι θεοί είναι οι φαντασιακές συλλήψεις των κοινωνικών θεσμών και της ομάδας είτε είναι η ψυχολογική αποτροπή των αρνητικών επιπτώσεων της βίας σε μια κοινωνία, ως Θεοί απουσιάζουν. Εξίσου απουσιάζουν και οι πιστοί που θυσίαζαν σε αυτούς. Και μας μένει μόνο μια ερμηνεία του περιτυλίγματος της πράξης, βασισμένη σε όσα δεδομένα δένουν καλά με την θεωρία του κάθε μελετητή.


Ευτυχώς, όμως, τα τελευταία χρόνια το τοπίο έχει αλλάξει και μάλιστα οι αλλαγές είναι ταχύτατες καθώς ολοένα και περισσότεροι μελετητές αρχίζουν να λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπόψιν, στην προσπάθεια τους κριτικής εξέτασης όλων αυτών των παλαιότερων θεωρήσεων, το προφανές, δηλαδή τον λόγο που οι ίδιοι οι ασκούντες μια πρακτική έδιναν για αυτή. Στο παράδειγμα μας για την θυσία αξίζει εν προκειμένω να αναφέρουμε ένα πρόσφατο έργο με τίτλο “Smoke signals for the Gods” το οποίο εξετάζει εκ νέου το ζήτημα ακριβώς υπό αυτό το πρίσμα. Πως οι αρχαίοι τελούσαν αιματηρές θυσίες γιατί έτσι έρχονταν σε επαφή με τους Θεούς και όχι γιατί έτσι ενίσχυαν σώνει και καλά τις κοινωνικές τους δομές (ανεξάρτητα αν και αυτό συνέβαινε τελικά). Ομοίως για παράδειγμα τα μαντεία υπήρχαν γιατί οι άνθρωποι πάλι λάμβαναν απαντήσεις από τους Θεούς (έτσι τουλάχιστον πίστευαν αυτοί) και όχι γιατί όπως θα ακούγαμε στο καφενείο του χωριού το όποιο ιερατείο ήλεγχε με αυτό τον τρόπο το αλλοτριωμένο εργατικό δυναμικό της εποχής κτλ. Το ευχάριστο είναι πως καθημερινά όλοένα και περισσότερα έργα παράγονται που επιτέλους λαμβάνουν υπόψη το προφανές και δεν μένουν μόνο στην αναζήτηση άλλων αιτίων πίσω από το φαινόμενο.

Προφανώς εκεί που θέλω να καταλήξω είναι πως καλό θα ήταν και οι σημερινοί εν ελλάδι ασχολούμενοι αρθρογράφοι κτλ με αυτά τα θέματα να αρχίσουν να τα προσεγγίζουν κατ’ αυτόν τον τρόπο και να ξεπεράσουν τις από καιρό ξεπερασμένες μονολιθικές θεωρήσεις που επικρατούν λόγω της μεγάλης τους διάχυσης στο ευρύ κοινό. Ακόμα καλύτερα, το επόμενο στάδιο θα είναι τέτοιου τύπου αναζητήσεις να συντροφεύονται και από την γνώση της εμπειρίας, δηλαδή της πρακτικής εφαρμογής, να προέρχονται δηλαδή από σύγχρονους πολυθεϊστές και όχι από τα ορφανά των παλαιότερων ιδεολογημάτων που μάλιστα συχνά εμφανίζονται και ως περισσότερο «γνώστες» των αντικειμένων αυτών επειδή κάπου πήρε το μάτι τους μια ανάλυση της Harrison.

Πέμπτη, 4 Φεβρουαρίου 2016

Σουσουράδες, ίυγγες και αρχαία ερωτική μαγεία (μέρος 1ον)

Διάβασα σήμερα ένα ωραίο κείμενο με λογοτεχνικές αναφορές σχετικά με τον ορθολογισμό (sic) των προγόνων στο ιστολόγιο του Περίκαλου. Επειδή, όμως, σε κάποιες λεπτομέρειες έχουμε διαφωνίες και επιπροσθέτως δεν το συνέχισε μέχρι εκεί που θα ήθελα το ζήτημα, δράττομαι της ευκαιρίας να κάνω και εγώ μια αναφορά.

Ίυγξ όπως σωστά διαβάζουμε είναι το όνομα ενός πουλιού και λέξη την οποία βρίσκουμε συχνά να σχετίζεται με το διαχρονικά ανθηρό είδος της ερωτικής μαγείας. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως ο έρωτας , το χρήμα και τα δικαστήρια αποτελούν την ιερή τριάδα μαγικού ενδιαφέροντος και τότε και τώρα, αλλά και σε κάθε πολιτισμένη κοινωνία πάντα θα έλεγα. Το περιορίζω στις πολιτισμένες γιατί οι άλλες ενδέχεται να μην έχουν ούτε χρήμα ούτε δικαστήρια και μάλλον καλύτερα περνάνε. Η λέξη σχετίστηκε τόσο πολύ με την μαγεία που στην αγγλική της μεταγλώττιση, δάνειο από τα ελληνικά δια μέσου των λατινικών, jinx, σημαίνει ένα ειδικού τύπου ξόρκι που φέρνει κακοτυχία.


Η πρώτη διαφωνία με το κείμενο του prkls είναι πως συνήθως το πουλί με αυτό το όνομα ταυτίζεται όχι με την σουσουράδα αλλά με τον μετανάστη (όπως ο έρωτας) στην χώρα μας στραβολαίμη, στο επιστημονικό όνομα του οποίου, Jynx torquilla, διατηρείται η αρχαία ονομασία. Κάποιοι υποστηρίζουν την σουσουράδα, ίσως κάνοντας έναν παραλληλισμό των κουνημάτων της ουράς της με τα «κουνήματα» των γυναικών που θέλουν να προσελκύσουν τον εραστή τους, εξού και η σύνδεση με την ερωτική μαγεία. Επειδή, όμως όπως μας πληροφορεί και το αρχικό κείμενο η λέξη είναι ηχομιμητική και η σουσουράδα δεν ξέρω να κάνει τίποτα περίεργους ήχους, ταιριάζει καλύτερα ο στραβολαίμης δείγμα καλέσματος του οποίου έχουμε εδώ:


Τώρα γιατί το συγκεκριμένο, σπαστικό και μονότονο θα έλεγα ι – ι – ι –ι μας ταιριάζει με κάτι ερωτικό έστω και μαγικό, σε σχέση για παράδειγμα με το κελάηδημα ενός αηδονιού, ίσως είναι δύσκολο να το καταλάβουμε. Όμως, εξίσου δύσκολα καταλαβαίνουμε πως το θελκτικό τραγούδι των αρχαίων Σειρήνων μετατράπηκε σε μιας αντίστοιχης σπαστικότητας σημερινή σειρήνα, αστυνομικού οχήματος. Σε αντιστοιχία βέβαια με την ουρά της σουσουράδας με λίγη φαντασία θα μπορούσε να προκύψει η παρακάτω σκέψη. Ο στραβολαίμης, και γι’ αυτό ονομάζεται λαϊκά έτσι, έχει την ικανότητα να στρέφει όπως να ναι το κεφάλι του. Όταν νοιώσει απειλή φουσκώνει τα φτερά του κεφαλιού, τεντώνει όσο πάει τον λαιμό του και αρχίζει να τον κουνάει πέρα δώθε σε μια προσπάθεια κατά πως μας λένε οι ειδικοί να μοιάσει σε φίδι, ώστε να τρομάξει τον αντίπαλο. Ίσως δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα αν υποστηρίξουμε πως θυμίζει επίσης φαλλό που ταλαντεύεται, πράγμα που θα εξηγούσε και τα περί ερωτικής μαγείας.


Παρότι οι περισσότερες αρχαίες αναφορές μας σχεδόν ταυτίζουν αυτού του είδους την πρακτική με τις γυναίκες, η χρήση και από άντρες δεν αποκλείεται, οπότε εκεί ίσως δυσκολευόμαστε να δούμε την φαλλική σύνδεση, όπως στην αναφορά του Ξενοφώντα για τον Σωκράτη (άλλος ορθολογιστής) πως είχε και αυτός ασχοληθεί λίγο με το θέμα, αλλά Σωκράτης είναι αυτός τα πάντα πιθανά είναι. Ενδιαφέρουσα είναι και η σύνδεση που γίνεται στον σχετικό αρχαίο μύθο της Ίυγγος (ελπίζω να το κλίνω σωστά), που αντιγράφω από Wikki:

Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Ίυγξ είναι γνωστή μία θυγατέρα του θεού Πάνα και της Νύμφης Ηχούς. Αναφέρεται ότι η Ίυγξ έδωσε στον Δία να πιει το μαγικό φίλτρο του έρωτα, που του προκάλεσε τον ασίγαστο ερωτικό πόθο για την Ιώ. Για τον λόγο αυτό, η ζηλιάρα Ήρα τη μεταμόρφωσε στο ομώνυμο πουλί (το σημερινό jynx torquilla της οικογένειας των δρυοκολαπτιδών), το οποίο χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες ως ξόρκι του έρωτα. Π.χ. δίνεται από τη θεά του έρωτα Αφροδίτη στον Ιάσονα, ο οποίος περιστρέφοντάς το και απαγγέλλοντας κάποιες μαγικές λέξεις προκαλεί τον έρωτα στη Μήδεια.

Ο μύθος μας επιβεβαιώνει το ηχομιμητικό του ονόματος του πουλιού, κόρη της Ηχούς και την σύνδεση του με την ερωτική μαγεία.



Ας πάμε, όμως, στην δεύτερη διαφωνία μου στο κείμενο του φίλου, η οποία αφορά το κατά πόσο περιστρέφανε οι πρόγονοι τέτοια πουλάκια σε κάποιο τροχό για μαγικούς λόγους. Η αλήθεια είναι πως σε κάποια κείμενα, μπορούμε να υποθέσουμε πως αναφέρονται όντως στο πουλί*. Όμως, στα περισσότερα, και μάλλον σε αυτό Θεόκριτου που αναφέρεται η μαγική πρακτική, έχουμε να κάνουμε όχι με το πουλί Ιυγξ αλλά με ένα εξάρτημα/παιχνίδι με το ίδιο όνομα. Πρόκειται για το γνωστό σε πολλούς από εμάς από την παιδική ηλικία κόλπο με το κουμπί και το νήμα το οποίο στρίβουμε και καθώς περιστρέφεται και ξετυλίγεται και ξανά συστρέφεται δημιουργεί έναν χαρακτηριστικό μονότονο, συριχτό ήχο. Αυτή είναι η Ίυγξ των αρχαίων που σαν εργαλείο χρησιμοποιούσαν οι τότε μάγισσες για να πιάσουν στα δίχτυα τους κάποιον φευγαλέο εραστή. Στην αρχαιότητα το ρόλο του κουμπιού κατείχε ένας ξύλινος ή συνήθως μεταλλικός δίσκος ή ρόμβος. Καθώς έχουμε και μερικές απεικονίσεις σε αγγεία εύκολα ανακατασκευάζουμε και σήμερα μια ίυγγα και εφόσον δεν θέλει και μεγάλη τέχνη να δουλέψει μπορείτε να πειραματιστείτε. Εγώ έχω μία κατασκευής φίλου μου (που φτιάχνει ωραιότατες σβούρες) σαν αυτή στην φωτό

Υπό αυτό το πρίσμα και διαβάζοντας πχ την μετάφραση του αποσπάσματος του Θεόκριτου (όποια θέλει να έχει πλήρης τις οδηγίες για το ξόρκι ας διαβάσει από τα ειδύλλια την Φαρμακεύτρια στην αρχή) από εκδ. Ζήτρος που αποδίδει :
«Σουσουράδα μου τον άντρα εκείνο φέρε τον στο σπίτι το δικό μου»
την φράση «Ἶυγξ, ἕλκε τὺ τῆνον ἐμὸν ποτὶ δῶμα τὸν ἄνδρα» αντιλαμβανόμαστε που γίνεται το μπέρδεμα και ίσως δεν σχετίσουμε και το παρακάτω «Κι όπως ο χάλκινος αυτός δίσκος με την βοήθεια της Αφροδίτης πάει εδώ και εκεί, έτσι να τριγυρνά κι αυτός στις πόρτες τις δικές μου. «ρόμβος ο χαλκαίος» στο πρωτότυπο, όπως θα έπρεπε με την Ίυγγα ως αντικείμενο μαγείας. Το ωραίο είναι πως το ίδιο μπέρδεμα (και ίσως από εκεί να προέρχεται αρχικά οπότε δικαιολογούμε και τον Περίκαλο) διαπράττουν οι παλαιοί σχολιαστές αφού για παράδειγμα στο «ποικίλαν ίυγγα τετράκναμον» που μας σώζεται από αποσπάσμα του Πίνδαρου ο σχολιαστής μας λέει:


ίυγξ όρνεον πεποικιλμένον τη τριχώσει, μακροτράχηλον, γλώσσαν έχον επιπολύ εκτεταμένην, πυκνώς περιστρεφόμενον και περιδινούν τον τράχηλον. τούτο το όρνεον δοκούσιν αι φαρμακίδες ευθετείν αυταίς εις τας ερωτικάς επωδάς. λαμβάνουσαι γαρ αυτό δεμεύουσιν εκ τροχού τίνος, ον περιρομβούσιν άμα επάδουσαι. οι δε φασον, οτι τα έντερα αυτού εξελκύσασαι καθάπτουσι τω τροχώ, ταύτην ουν, φήσι , την ίυγγα πρώτον Αφροδίτη εκ του Ολύμπου ήνεγκεν εις ανθρώπους και έδωκεν Ιάσονι, και εδίδαξεν αυτόν τα επωδάς τας ερωτικάς, ιν' εκμήνας την Μήδειαν ποιήση συμμαχείν αυτώ. κνήμαι δε τα μέσα των τροχών ξύλα…


και μετά πάει να μας αποδείξει πως δένοντας το πουλί σαν σταυρωμένο στον τροχό και μεταφορικά προκύπτει η «τετράκναμος ίυγγα» αντί της πολύ απλής εξήγησης πως η υιγγα ΕΙΝΑΙ τετράκναμος, με τέσσερεις ακμές δηλ και περιστρέφεται, όπως ο «ρόμβος ο χαλκαίος» στον Θεόκριτο, άρα δεν μιλάμε για το πουλί. (Η περιγραφή όπως βλέπετε του πουλιού ταιριάζει ακριβώς με τον στραβολαίμη)

Από τα έντερα του ουδέποτε δεμένου σε τροχό πουλιού ίσως μια καλύτερη εξήγηση του πώς λειτουργεί αυτή η συμπαθητική(;) μαγεία μας δίνει η παρουσίαση μιας έκθεσης του μουσείου Πέλλας. Εκεί μας πληροφορούν πως «H ένταση του ήχου (της ίυγγος) είναι αντίστοιχη με τη... ζητούμενη ένταση του έρωτα που νιώθει ο ή... η ποθούμενη», αλλά δεν και αυτό δεν μας πείθει καθώς δεν νομίζω τα ξόρκια να σχετίζονται με την ένταση.

Αν τώρα έχετε όρεξη να συνεχιστεί το κάψιμο μπορούμε να πιάσουμε ένα άλλο απόσπασμα του Πινδάρου από τους Παιάνες του όπου αναφέρεται στον τρίτο ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς και μιλάει για τις χρυσές Κηληδόνες (μόνο για αυτό : http://www.moisasociety.org/de-musicis/cyberchorus-pindars-and-aura-artificial) (κηλέω: μαγεύω δια της μουσικής) που τον κοσμούσαν και τραγουδούσαν, για τις οποίες ο Παυσανίας μας λέει πως μάλλον πρόκειται για φαντασία του στην οποία αντιγράφει τις Ομηρικές Σειρήνες. Το απόσπασμα είναι το εξής.
«ω Μοίσαι το<υ> δε παντέχνοις Αφαίστου παλάμαις και ΑΘάνας τις ο ρυθμός εφαίνεταο; χάλκεοι μεν τοίχοι χάλκεαι θ' υπο κίονες έστασαν, χρυσέαι δ' έξ υπέρ αιέτου αειδον Κηληδόνες.»

Αμέσως πρίν, όμως, έχουμε στα φθαρμένα τμήματα «Ίυγ[γ ναόν. τον μεν Υπερβορ[έοις άνεμος ζαμενής έμ<ε>ιξ[" τσουπ οι ίυγγες πάλι.

Σύνδεση, όμως,  μεταξύ ίυγγων και Σειρήνων έχουμε και στον Λουκιανό.
Στο περί του οίκου ο Λουκιανός λέει: «ἐς τὸν οἶκον ἐπὶ λόγοις παρελήλυθα ὥσπερ ὑπὸ ἴυγγος ἢ Σειρῆνος τῷ κάλλει ἑλκόμενος, ἐλπίδα οὐ μικρὰν ἔχων,»

όπου βλέπουμε και οι ίυγγες και οι Σειρήνες να ταυτίζονται στην ικανότητα να έλκουν. Το κοινό λοιπόν χαρακτηριστικό τους θα πρέπει να αναζητηθεί στην ποιότητα του ήχου, όπως ήδη από την αρχή της καταγεγραμμένης ιστορίας μας λέει ο Όμηρος. Μάλιστα, επειδή το ίυγξ προέρχεται από το «ιύζω» που σημαίνει βγάζω ήχο, βοή ή σφύριγμα, τότε είναι λογικό με αυτή την λέξη να μπορεί να περιγραφεί κάθε πράγμα/όν που βγάζει τέτοιο ήχο (σαν το πουλάκι με το οποίο ανοίξαμε την συζήτηση), ο οποίος ήχος υπό ποιοτικές προϋποθέσεις έχει μαγικές ιδιότητες, στην περίπτωση μας κατάλληλες στην ερωτική μαγεία.

Ο E. Tavenner υπέθεσε ότι η μαγική ιδιότητα της ϊυγγος έγκειται στην ικανότητα της να «στροβιλίσει» τα θύματα του ερωτικού πάθους, τόσο στο κείμενο του Πινδάρου, όσο και στις άλλες περιπτώσεις όπου αναφέρεται ο μαγικός τροχός- Ίυγξ. Έτσι χρησιμοποιείται το ρήμα δονεοι στον Πυθιόνικο 4. 219, για να αποδώσει τη λειτουργία της ϊυγγος να προκαλέσει στην Μήδεια πάθος για τον Ιάσονα. Παρατηρούμε ότι την ίδια λειτουργία έχει η Ίυγξ στο κείμενο του Θεόκριτου: Το ρήμα που χρησιμοποιείται, για να αποδώσει και να περιγράψει τη δύναμη της ΐυγγος, δηλαδή να φέρει πιο κοντά το επιθυμητό πρόσωπο, είναι το ρήμα έλκω στις περισσότερες περιπτώσεις. Το ίδιο ακριβώς και στον Θεόκριτο. Η Johnston επιχειρηματολογεί ότι η δύναμη της ϊυγγος, πουλιού και τροχού, δεν έγκειται στην κίνηση που per se, αφ' εαυτού, έχουν, αλλά μάλλον στους ήχους τους. Ο Αίλιος Αριστείδης
υποστηρίζει ότι η δύναμη του λόγου της τελετής των Ελευσίνιων Μυστηρίων ήταν μεγαλύτερη από εκείνη των επωδών ή της ϊυγγος σε κίνηση.Η μαγική δύναμη των ίύγγων να ελκύουν σχετίζεται με τη δύναμη της πειθούς. "Η μαγεία στην αρχαία Ελλάδα"

Επειδή πήγε αργά, κάπου εδώ κλείνει η σημερινή αναφορά μας στο άρθρο του φίλου, τις ίυγγες, τους ήχους και την μαγεία. Σε μια ή δύο συνέχειες θα προχωρήσουμε λίγο παραπάνω όπου με αρκετό περισσότερο εγκεφαλικό κάψιμο θα πιάσουμε θέματα, όπως περί της ποιότητας αυτού του ήχου, της πιθανής ελληνικής καταγωγής των γκόνγκ και των singing balls και άλλα τέτοια παλαβά και μαγικά.

Ας τελειώσουμε, όμως, και εδώ με στίχους όχι σουσουράδας αλλά ίυγγος του Ιχνηλάτη (Δημήτρης Κωνσταντινίδης). Δυστυχώς δεν έχω μελοποίηση.

Ίυγξ
 "αφωνήτω άχει"
 
Πέρνα στην ίυγκα την κλωστή και γύρισε τον δίσκο.

Τα δαχτυλά σου τέντωσε, σ` ελαστικό ροδάνι.
Κι όταν τριγύρω αρχίσουνε πουλιά να φτερουγίζουν,
όταν μιχθούν τα χρώματα σ` αρχαία πανδεσία,
ξόρκι κρυφό του έρωτα, ψυθίρισε καρδιά μου. 
Τότε θα δείς μικρό πουλί κρυφά να σε κοιτάζει.
Δεν είν` πουλί, μα μάγισσα, που βγήκε στο κυνήγι.
Σταβολαιμίτης ξυλουργός, μικρός Δρυοκολάπτης,
πιστός αποκρισάριος, κρυφός μαντατοφόρος.
Τσιμπολογάει αχόρταγα, τα ξόρκια της αγάπης. 
Κι όταν το δείς να καίγεται, μέσ` στο θυσιαστήριο.
Τα σπλάχνα του να φλέγονται στων πλανητών τ` αστράλια
κι αντί να κλαίει, να τραγουδά, που σήμερα πεθαίνει,
-πως χρώματα και μουσικές, πέτυχε να τα σμίξει-
τότε το ξόρκι έδεσε, με μαγεμένους κόμπους. 
Των μαγισσών τους ξορκισμούς, ποτέ μην κοροιδέψεις.
Ούτε στου Πάνα τον αυλό, την αύρα ν` αγνοήσεις.
Γιατί οι συντρόφοι έλειψαν. Απο καιρό χαθήκαν.
Τα καραβόσχοινα λυτά. Κανέναν δεν θα δέσουν.
Τα ίσια κατάρτια έσπασαν στις ίυγκας το τραγούδι.






*Το μοναδικό παράδειγμα που ξέρω και από εκεί ίσως πηγάζει και η αντίληψη του σχολιαστή είναι το απόσπασμα από τον 4ο Πυθιόνικο του Πινδάρου (ΑΡΚΕΣΙΛᾼ ΚΥΡΗΝΑΙῼ, ΑΡΜΑΤΙ) που περιέχει και την πρωταρχική αναφορά στην Μήδεια τον Ιάσωνα και την μαγεία.

"πότνια δ' ὀξυτάτων βελέων
ποικίλαν ἴϋγγα τετράκναμον Οὐλυμπόθεν 215
ἐν ἀλύτῳ ζεύξαισα κύκλῳ
[αντ. 10]
μαινάδ' ὄρνιν Κυπρογένεια φέρεν πρῶτον ἀνθρώποισι, λιτάς τ' ἐπαοιδὰς ἐκδιδάσκησεν σοφὸν Αἰσονίδαν:
ὄφρα Μηδείας τοκέων ἀφέλοιτ' αἰδῶ, ποθεινὰ δ' Ἑλλὰς αὐτὰν
[390] ἐν φρασὶ καιομέναν δονέοι μάστιγι Πειθοῦς."


και σε νεοελληνική απόδοση 

"Αλλά η δέσποινα (κυρίαρχη) των κοφτερών (αιχμηρών) βελών από τον Όλυμπο, η Κυπρογένεια (Αφροδίτη), δέντοντας την πολύχρωμη ίυγγα με τις τέσσερις ακτίνες, πάνω στον ακατάλυτο τροχό, πρώτα έφερε το αγριεμένο (μαινόμενο) πουλί στους ανθρώπους, μετά δε δίδαξε στον γιό του Αίσονα (τον Ιάσονα) τις προσευχές και τα ξόρκια (μάγια). "

Όμως αυτό είναι ξεκάθαρα αιτιολογικός μύθος και δεν εξασφαλίζει και την πρακτική ιστορικά όπως περιγράφεται εδώ. Στο κείμενο της "Γυναίκα - Μάγισσα:Θνητή και Αθάνατη" στην έκδοση του ΕΙΕ "Η ΜΑΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ" η Αφροδίτη Α. Αβαγιανού μοιάζει να δέχεται πώς ίσως παλαιότερα η μαγική πράξη γινόταν όντως χρησιμοποιώντας το πουλί αλλά πως στις ιστορικές αναφορές έχουμε ήδη την μετάβαση στο αντικείμενο και την ταύτιση της ίυγγος με αυτό δηλαδή τον τροχό. Ο Faraone απο την άλλη στο Ελληνική ερωτική μαγεία δέχεται την κυριολεκτική ερμηνεία στην μικρή αναφορά που κάνει και μάλιστα το εξηγεί με τοτεμικούς θα έλεγα όρους. Πως όπως βασανίζεται το πουλί στον τροχό έτσι και ο εραστής θα καίγεται από επιθυμία ή  κάτι παρόμοιο,το οποίο δεν πείθει απο την στιγμή που ιστρικά έχουμε μόνο την χρήση του αντικειμένου και η σύνδεση είναι ο ήχος.

Δευτέρα, 25 Ιανουαρίου 2016

Ελλήνων αφηγήσεις και συνέντευξη του εκδότη του Δαυλού, Δ. Λάμπρου.

Σήμερα με μια χρονοκαθυστέρηση κατάφερα να ακούσω όλη την συνέντευξη του άλλοτε εκδότη του περιοδικού "Δαυλός"* Δ. Λάμπρου στο νέο δικτυακό κανάλι "Ελλήνων Αφηγήσεις" και αποφάσισα να κάνω έναν σχολιασμό για να αποδείξω πως ναι μεν μπορεί "η ημερήσια κατά κεφαλήν πληκτρολόγηση να βρίσκεται σε καθοδικό σπιράλ", αλλά δεν συμφωνούμε στην καθολικότητα της ερμηνευτικής προσέγγισης του Prkls από τον οποίο περιμένουμε ως ανταπόδοση να είναι το 500+1 κλικ. Αυτό δηλαδή που έχει σημασία όταν προέρχεται από ανθρώπους που διαβάζουν ακόμα κείμενα.

* Στον ιστότοπο www.davlos.gr είχαν ανέβει ψηφιακά όλα τα τεύχη του ιστορικού πια περιοδικού. Πηγαίνοντας τώρα να επιβεβαιώσω βλέπω πως δεν λειτουργεί παρότι η εκχώρηση του ονόματος βρίσκεται σε ισχύ. Ελπίζω αυτό να σημαίνει πρόσκαιρα τεχνικά προβλήματα και όχι κάτι άλλο.


Το Ελλήνων αφηγήσεις αφορά μια καινούργια προσπάθεια του φίλου Μηνά Παπαγεωργίου να πραγματοποιήσει μια σειρά συνεντεύξεων από διάφορες προσωπικότητες του λεγόμενου "αρχαιολατρικού" χώρου ή όπως ο ίδιος γράφει στο κανάλι :

"Το "Ελλήνων Αφηγήσεις" είναι ένα φρέσκο διαδικτυακό project του δημοσιογράφου Μηνά Παπαγεωργίου, που δεν περιορίζεται από το χρόνο (με δυο λόγια είναι άγνωστο το πότε θα ολοκληρωθεί).
Πρόκειται για μία σειρά από on camera συνεντεύξεις, με ανθρώπους οι οποίοι από τις αρχές της δεκαετίας του 80' πρωτοστάτησαν με το έργο και τη δράση τους στη στροφή ενός σημαντικού κομματιού της ελληνικής κοινωνίας στον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Η επιλογή των συνεντευξιαζόμενων γίνεται με αυστηρά προσωπικά κριτήρια του συντονιστή της όλης προσπάθειας, βασισμένα στην εμπειρία που έχει αποκομίσει τα τελευταία 15 περίπου χρόνια ενασχόλησής του με το εν λόγω θέμα.
Οι συνεντεύξεις που θα παρουσιαστούν θα έχουν διττό ρόλο: Αφενός τη δημιουργία ενός ψηφιακού αρχείου για την ιστορία της εξέλιξης του συγκεκριμένου "χώρου" στην Ελλάδα και αφετέρου την αποτύπωση των σχετικών απόψεων και τάσεων κατά την παρούσα χρονική περίοδο."

Θεωρώντας την εν λόγω προσπάθεια πολύ σημαντική καθώς μπορεί να συμβάλει στο να χτιστει μια απαραίτητη πια ιστορική και αντικειμενική οπτική σε αυτά τα ζήτηματα, ώς μελλοντική παρακαταθήκη, πιστεύω πως οι συνεντεύξεις που θα παρουσιαστούν θα πρέπει να αποτελέσουν πεδίο σχολιασμών. Σχολιασμών που να συμβάλουν στην προσέγγιση αυτού του "κινήματος" ώς ιστορικό φαινόμενο και στην περαιτέρω ανάλυση, ενδοσκόπηση και κριτική πάνω στα ζητήματα που θα προκύψουν.

Ας κάνουμε λοιπόν την αρχή με ένα σχολιασμό της συνέντευξης του κ. Λάμπρου, του οποίου ο λόγος παρότι, ίσως λόγω ηλικίας, μου φάνηκε κυρίως στην ταχύτητα κάπως κουραστικός, νομίζω ήταν συνεπής με την πορεία του και κάλυπτε αρκετά βασικά χαρακτηριστικά του φαινομένου Δαυλός τα οποία θα συζητήσουμε.

Με τον "Δαυλό", προσωπικά ήρθα σε επαφή κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 90, και παρότι αρκετά συχνά τον διάβαζα, αν και όχι μέχρι το τέλος του, δεν μπορώ να πώ ούτε πως ήμουν τακτικός αναγνώστης, ούτε πως τα άρθρα και οι ιδέες του τύγχαναν ιδιαίτερα της εκτίμησης μου, καθώς μάλλον προσέγγιζα από άλλου τύπου διαδρομές τον ελληνισμό. Μάλιστα η διαφοροποίηση αυτή, μάλλον μεγάλωσε με τον χρόνο μέχρι που δεν άνοιγα κάν το περιοδικό ακόμα και αν έπεφτε στα χέρια μου. Πολλά τεύχη τα κοίταξα χρόνια αργότερα, όταν μετά το κλείσιμο ανέβηκαν στην σελίδα, με μια αποστασιοποιημένη-ερευνητική ματιά. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως δεν αναγνωρίζω την συμβολή του στον "ελληνοκεντρικό" χώρο (μάλλον είναι πολύ σωστή κίνηση το άνοιγμα της σειράς συνεντεύξεων με αυτή) ούτε πως δεν υπήρξαν αρκετά κείμενα τα οποία και μου άρεσαν και ίσως με επηρέασαν.

Ας δούμε λοιπόν την πορεία του Δαυλού και ενός σημαντικού μέρους του νεότερου "ελληνοκεντρισμού" μέσα απο αυτή την συνέντευξη.

Νομίζω, πως για όποιον την ακούσει, και γι' αυτό ανέφερα την συνέπεια πριν, γίνονται αμέσως φανερές και οι ιδεολογικές τάσεις του εκδότη του, τις οποίες ακολούθησε εν πολλοίς το περιοδικό αλλά και οι αντιφάσεις του που και αυτές σημάδεψαν την πορεία του. 

Ξεκάθαρα, υπάρχει διάχυτη σε όλη την συνέντευξη, μια προώθηση καταστατικών θα λέγαμε αρχών του "Διαφωτισμού", οι οποίες μάλιστα προσλαμβάνονται σε μεγάλο βαθμό με το αρχικό τους πλαίσιο.
  • Πίστη στην γραμμική πρόοδο.
  • Πρωτοκαθεδρία του Λόγου
  • Ταύτιση του Λόγου με τον Ελληνισμό (όπως τον προσέγγισε ο Διαφωτισμός)
  • Πολιτισμικός συγκριτισμός με μέτρο τον Δυτικό πολιτισμό.
  • Κριτική οπτική σε δεδομένες για την κοινωνία κοινωνικοπολιτικές αφηγήσεις
  • Αθεϊα
ίσως είναι οι σημαντικότερες από αυτές.

Φυσικά, τα παραπάνω ελέγχονται, αν δεν απορρίπτονται πια κατευθείαν, ως προς την ορθότητα τους, αποτελούν όμως επιπροσθέτως και ένα ιδεολόγημα τα ίδια, παρότι ο κ. Λάμπρου δηλώνει και στην συνέντευξη εχθρός των ιδεολογημάτων. Βασική αντίφαση, όταν ο κεντρικός πυρήνας της προσέγγισης του βασίζεται εξίσου σε ένα ιδεολόγημα.

Συγκεκριμένο, όμως, ιδεολόγημα είναι και το έτερο μεγάλο μέρος των χαρακτηριστικών που και το περιοδικό είχε και στην συνέντευξη εμφανίζονται. Δηλαδή, αυτά που αναφέρονται στον, κάπως ιδιαίτερου τύπου, εθνοκεντρισμό που σκιαγραφείται και βρίσκεται ιστορικά στον πυρήνα του Δαυλού.

Ο Δαυλός, μπορούμε να πούμε πως ήταν εκ νέου, ένα πεδίο προώθησης (αλλά και αναζήτησης εφόσον υπήρξε μια σταδιακή εξέλιξη των ιδεών) στην μεταχουντική, μετα-μεταπολιτευτική Ελλάδα, μιας προβληματικής περί ελληνικότητας  (Ακόμα ένας λόγος που η επιλογή αυτή του Μηνά για ξεκίνημα του καναλιού ήταν πολύ σωστή). Εξέφραζε δηλαδή αυτές τις διεργασίες σε ένα κομμάτι, λαικό-δεξιό ίσως να το ονόμαζα πρόχειρα, της κοινωνίας εκείνη την εποχή και ως προς αυτό μπορεί να συγκριθεί με τις αντίστοιχες συζητήσεις της δεκαετίας του 30. Επιστροφή λοιπόν στην αναζήτηση της ελληνικότητας αλλά με παρηλλαγμένους όρους. Χωρίς Σεφέρη, Ελύτη, Παλαμά, Κόντογλου, Μεταξά κτλ. Τον παραλληλισμό αυτό που κάνω, και ο ίδιος ο Λάμπρου εμμέσως επιβεβαιώνει με τις αρχικές του τοποθετήσεις περί έκπτωσης της Μεγάλης Ιδέας κτλ.

Εκ νέου λοιπόν, εξοστρακίζεται το Βυζάντιο (όπως στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό αλλά αντίθετα με την ελληνικότητα του 30) εκ νέου εκθιάζεται ο "Ορθός Λόγος" (πάλι όπως στον Διαφωτισμό αλλά εν αντιθέσει με την γενιά του 30), εκ νέου αντιπαραβάλεται ο λαικός πολιτισμός ή και το κράτος, από την διανοούμενη ελίτ και το έθνος. Παρατηρείται, όμως, και μια καινούργια τάση, μάλλον ευκόλως δικαιολογησιμη αν αναλογιστούμε τις διαφορές των δύο εποχών. Ο Ελληνισμός τώρα δεν περιορίζεται στα όρια του εθνικού κράτους, εφόσον αυτό δεν μπορεί επ' ουδενί να καλύψει τις απαιτήσεις, αλλά λαμβάνει οικουμενικές διαστάσεις (μια επιστροφή στον πρώιμο, Ουμανισμό και προ-Ρομαντικό Διαφωτισμό ξανά;), διατηρώντας όμως την φυλετική, εθνική του συνοχή. Έχουμε δηλαδή την εμφάνιση ενός πολιτισμικού φυλετισμού, ο οποίος αναδεικνύει τις μεγαλύτερες αντιφάσεις στην προσέγγιση του Λάμπρου και του περιοδικού.

1. Ο Ελληνισμός αναγνωρίζεται φυλετικά/εθνικά αλλά του προσάπτεται η ελληνικότητα που εφηύραν οι ξένοι του Διαφωτισμού.

Το πόση αντίφαση γεννά αυτό μπορούμε να το διαπιστώσουμε από δύο παραδείγματα της συνέντευξης.
Ως θιασώτης αυτού του "Ορθού Λόγου" ο Λάμπρου εκφράζεται κυρίως ως άθεος. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το επιβεβαιώνει σε αρκετά σημεία της συνέντευξης. Με αυτή την στάση σπεύδει να καταδικάσει (ως βλακεία;) τον 12θεισμο που δήθεν δίωξε τον Ορθό Λόγο. Πως όμως γίνεται ένα χαρακτηριστικό στον πυρήνα αυτού του πολιτισμού να δίωξε ένα άλλο χαρακτηριστικό γέννημα του ίδιου πολιτισμού; Και αν είχαμε τέτοια αντίθεση τότε ποιο από τα δύο χαρακτηριστικά αναγορεύεται ώς δείγμα ελληνικότητας και γιατί; Αυτή κατ' ουσία είναι και η ερώτηση που πολύ σωστά του θέτει ο Μηνάς. Η πλήρης αδυναμία απάντησης οφείλεται στην αντίφαση. Η απάντηση μάλιστα καταδεικνύει ακόμα μια αντίφαση αλλά και μια σύμπτωση.

Ο Λάμπρου και ο Δαυλός υπήρξαν σφόδρα αντιχριστιανοί (ώς μέτοχοι στον Ορθό Λόγο αλλά και για άλλους, εθνικιστικούς, λόγους που θα δούμε παρακάτω). Στην καταδίκη του όμως του 12θεισμού ώς "ανορθολογικού', μεταχειρίζεται ακριβώς τα ίδια μέσα που χρησιμοποίησαν διαχρονικά οι χριστιανοί. Ταυτίζεται δηλαδή με τον "εχθρό" του σε αυτό και αναγκαστικά ακολουθεί ξανά τα λάθος βήματα κάποιων "Διαφωτιστών". Ποια και με ποιες συνέπειες;

Οι Έλληνες ανακάλυψαν (τον εφηυρημένο στην αρχή της νεοτερικότητας ) Ορθό Λόγο αλλά ταυτόχρονα ήταν και παράλογοι. Άρα το παράλογο ή ήταν μη Ελληνικό ή δείγμα παρακμής κτλ. Λύση; Οι φιλόσοφοι και επιστήμονες καλά τα είπαν ο λαός ήταν ηλίθιοι; Αντίφαση: Ένας ηλίθιος λαός γεννά φιλοσόφους και επιστήμονες; Συνέπεια : Ελιτισμός. Συνέπεια: αποδοχή της γραμμικής προόδου δηλαδή της ίδιας λογικής που διαχρονικά πρόβαλαν οι χριστιανοί για να αποδείξουν την ανωτερότητα της θρησκείας του.

Η ίδια τελευταία αυτή λογική της γραμμικής προόδου οδηγεί και σε άλλα προβλήματα αν συνδυαστεί με τον ιδιότυπο εθνοκεντρισμό του Δαυλού.

2. Οι Έλληνες ως πνευματικό κέντρο του κόσμου (αφού αυτοί και μόνο αυτοί είχαν τον ορθό λόγο στον οποιο οφείλονται όλες οι θετικές ανακαλύψεις κτλ), πρέπει να προηγούνται χρονικά όλων των άλλων οι οποίοι ακολούθησαν. Αντίφαση: Πως εξηγούμε τα μη-ελληνικά επιτεύγματα; Λύση: Είναι αντιγραφές. Συνέπεια: Δημιουργία θεωριών καταγωγής του τύπου Ελληνικές οι πυραμίδες των Μάγιας. Αρχαιότερη αυτής του Χέοπα η "πυραμίδα" της Αργολίδας, Ελληνική η γλώσσα των ινδιάνων της Αμερικής κτλ που αποτελούσαν τραγική ποσοτικά μερίδα της ύλης του περιοδικού. Αντίφαση: Ο Ορθός Λόγος τον οποίο εκθιάζουμε ώς Ελληνικό προιόν και αποδεχόμαστε οδηγεί σε εντελώς ανορθολογικές (αφού απο τον ορθό λόγο προέρχονται οι σύγχρονες επιστημονικές θεωρίες) απόψεις.

Παρενθετικά:
Αν διαβάσουμε κάποια αποσπάσματα από ανάλογο κείμενο του Δαυλού του υπέρμαχου του ορθού λόγου (ο οποίος προήγαγε τις θεωρίες των προκατακλυσμιαιων παγκόσμιων Ελλήνων κτλ), το οποιο αποτελεί και όπλο στην φαρέτρα διαφόρων απολογητών, δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε πώς λίγα χρόνια μετά, σε ένα ίσως πιο λαικό κομμάτι του Ελληνοκεντρικού χώρου, γεννήθηκαν και οι θεωρίες των Ελλήνων διαστημανθρώπων, της ομάδας Ε, κτλ, οι Φουράκηδες, Κεραμυδάδες και Λιακόπουλοι, αφού αυτές οι θεωρίες στην τελική διαφόρουνται μόνο κατά μέγεθος και όχι κατά είδος με τις αντίστοιχες του Δαυλού. Αντιγράφω από άρθρο του Καραμπελιά στο Άρδην για τον Δαυλό :

...άρθρο του Στέφανου Μυτιληναίου στο τεύχος 223 στο οποίο ο συγγραφέας υποστηρίζει πως η αντιπαράθεση ελληνισμού - εβραϊσμού έρχεται από τα βάθη της ιστορίας, (από το 4.000 π.Χ. τουλάχιστον) και αποτελεί στην πραγματικότητα σύγκρουση μεταξύ των... απογόνων του Δία και εκείνων του... Κρόνου! Αξίζει να διαβάσουμε πώς περιγράφεται αυτή η ιστορική "αντιπαράθεση" με την χαρακτηριστική πρόζα του "χώρου":
Στην αυγή της "επίσημης" καταγεγραμμένης ιστορίας (δηλ. περίπου στην τέταρτη χιλιετία π.Χ.) οι Έλληνες - αφού συνήλθαν από τις καταστροφές που τους προξένησε ο Μεγάλος Κατακλυσμός (ο οποίος εξαφάνισε στον βυθό του Αιγαίου τον εξελιγμένο πανάρχαιο Ελληνικό Πολιτισμό της Αιγηίδος)- εμφανίστηκαν ξανά στο προσκήνιο. [ ]
Παρά την προσπάθεια του Μίνωα να ενδυνάμωση τον Ελληνισμό, από νωρίς εκδηλώθηκε έντονη συνωμοτική αντίδραση και αντίσταση στο έργο του. Αυτή προερχόταν από τους οπαδούς της παλαιάς Κρόνιας τυραννίας, η οποία είχε ηττηθή στον πόλεμο του Δία κατά των υιών του Κρόνου Τιτάνων (Τιτανομαχία). Οι Κρόνιοι μεταξύ άλλων ευθύνονταν και για τον εμφύλιο-παγκόσμιο πόλεμο Αιγαίων και Ατλάντων το 9.500 π.Χ. [ ].
Όπως λέει ο Ηρόδοτος, η εξέγερση των Κρονίων με ηγέτη τον Σαρπηδόνα απέτυχε. Ο Μίνως τους εξώρισε στην Μέση Ανατολή, όπου και πήραν το όνομα Σόλυμοι, ίδρυσαν την πόλη Σόλυμα (τα σημερινά Ιεροσόλυμα) και ανακήρυξαν τον Σαρπηδόνα βασιλιά τους. [ ]
Οι Κρόνιοι με ηγέτη τον Σαρπηδόνα δεν ξέχασαν ποτέ το μίσος τους για τους Διογενείς. Σύντομα απώλεσαν και κάθε στοιχείο ελληνικής εθνικής συνείδησης. Η επόμενη τους κίνηση ήταν, να αναζητήσουν συμμάχους ομοϊδεάτες ανάμεσα στα βαρβαρικά φύλα που τους περιτριγύριζαν. [ ]
Οι Χαλδαίοι - Ακάδιοι πρέπει να καλοείδαν την συμμαχία με τους Σολυμίτες. Είναι η εποχή, που ο μάγος Αβραάμ* από την πόλη Ουρ της Μεσοποταμίας περιφέρεται στην περιοχή της Φιλισταίας (Παλαιστίνης) κατασκοπεύοντας τις μινωικές αποικίες, ενώ η δράση του φθάνει και μέχρι την Αίγυπτο, όπου υπήρχε κρυφό μεν αλλά ισχυρό ιερατείο του Τυφώνος. Ο Αβραάμ και οι δικοί του ονομάστηκαν Εβραίοι, λέξη που σημαίνει "περιπλανώμενοι". Πράγματι σκοπός της ομάδας αυτής δεν ήταν να στεριώση κάπου, αλλά να αναγνωρίση το έδαφος για την εισβολή που θα ακολουθούσε, και γι' αυτό τον λόγο έπρεπε να βρίσκωνται συνεχώς σε κίνηση. [ ]
Η αποτυχία στην Αίγυπτο δεν πτόησε το Κρόνιο ιερατείο. Οι Αιγύπτιοι εξόριστοι (Ισραηλίτες) συμμάχησαν με τους Έλληνες Σόλυμους (Ιουδαίους) και υπό το γενικό όνομα Εβραίοι (έτσι τους ήξεραν οι Έλληνες Κρήτες της Φιλισταίας) ξεκίνησαν το "θεάρεστο" έργο της γενοκτονίας των Διογενών Ελλήνων: [ ]

3. Η προτεινόμενη λύση στην παραπάνω αντίφαση, ξανά σε συνδυασμό με τα εθνοκεντρικα χαρακτηριστικά τέτοιων απόψεων είναι που οδηγεί αναγκαστικά στην συνομωσιολογία και στην ψευδοεπιστήμη. Η αλήθεια είναι πως οι Έλληνες τα ανακάλυψαν όλα αλλά υπάρχει κάποιος εχθρός ο οποίος μας πολεμάει φανερά ή κρυφά και δεν αφήνει να μαθευτούν αυτά. Ο εχθρός για άλλη μια φορά είναι κλασικά οι Εβραίοι (άλλη μια σύμπτωση με τον έτερο "εχθρό" χριστιανισμό, τον οποίο πολεμάω και για τις εβραϊκές καταβολές του). Τα παραδείγματα είναι πάμπολλα. Από τις δεκάδες αρχαιολογικού, γλωσσολογικού ή ανθρωπολογικού τύπου θεωρίες που παρέλασαν από τις σελίδες του Δαυλού δυστυχώς η συντριπτική πλειοψηφία κατατάσσονται με τα "ορθολογικά" κριτήρια του περιοδικού στις παντελώς ανορθολογικές.
4. Άλλη μια κατά μια έννοια αντίφαση, λαμβάνοντας υπόψη από την μία τον αντιχριστιανισμό και απο την άλλη αντικουμουνισμό του περιοδικού σε συνάρτηση με τα εθνοκεντρικά χαρακτηριστικά είναι το ότι προωθείται σαν αντίληψη ένας οικουμενικός Ελληνισμός (επαναλαμβάνω, όμως, Ελληνισμός επαναεισπραγμένος από ξένα μάτια) αποδεσμευμένος όμως από εθνικά του χαρακτηριστικά. Στην τελική ένας ελιτίστικος οικουμενικός ελληνισμός του Ορθού Λόγου των Διαφωτιστών του 17ου-18ου αιώνα αποκομμένος από κυρίαρχα χαρακτηριστικά του (Ελληνική θρησκεία), τόπο (έθνος-κράτος), και λαό δεν μπορώ να καταλάβω τι Ελληνισμός (ειδικά εθνοκεντρικού τύπου) μπορεί να είναι. Απόλυτη αντίφαση.  Μοιάζει δηλαδή σαν έναν ελληνισμό που ακολουθεί τα δομικά χαρακτηριστικά του χριστιανισμού ή του κουμουνισμού (ως διεθνιστικές ιδεολογίες), χωρίς τίποτα ουσιαστικά ελληνικό.

5. Τέλος, (και πάλι καίρια η ερώτηση του Μηνά) όσον αφορά τις θέσεις του Λάμπρου έναντι των συλλογικών προσπαθειών. Είτε αυτές ήταν το ΕΑΡ, έίτε ήταν στρατιωτικά αγήματα, είτε ήταν Ελληνικές θρησκευτικές κοινότητες, οι θέσεις του Δαυλού και των συνεργατών του ήταν πάντα κάθετα ενάντιες. Νομίζω πως και αυτό το γεγονός, είναι μια λογική κατάληξη του ελιτισμού που καλλιέργησε το περιοδικό, και παρότι έρχεται επίσης σε σύγκρουση με την προώθηση ενός οικουμενικού ελληνισμού (οικουμενικότητα χωρίς συλλογικότητα πως;) ίσως  να αποτελεί την πιο αρνητική του παρακαταθήκη. Ο μανδύας ελιτίστικης εγωτικής ημιμάθειας, μεταξύ ψευδοεπιστήμης, παραφιλολογίας και εθνοκεντρικών ψευδαισθήσεων που ενδύθηκαν άθελα τους πάμπολλοι αναγνώστες του περιοδικού στάθηκε ίσως το μεγαλύτερο τροχοπέδη στην οργανωτική εξέλιξη αλλά και συλλογική ανέλιξη αυτού του ετερογενούς "κινήματος" που ονομάζουμε "ελληνοκεντρικό".

Διαβάζοντας τώρα τις πρόχειρες σκέψεις που κατέγραψα παραπάνω διαπιστώνω πως είμαι καταγγελτικός τελείως και ίσως έτσι να αδικώ και το περιοδικό και τον εκδότη του.
Σίγουρα πιστεύω πως πολλά αρνητικά του ελληνοκεντρικού χώρου οφείλονται σε αυτό. Ο ιδιότυπος και ατελέσφορος εθνοκεντρισμός. Ο στείρος αντιχριστιανισμός. Η ταύτιση ελληνισμού με σύγχρονες Δυτικές ιδεολογίες. Η αθεϊα. Ο Αντιεβραϊσμός. Οι ψευδοεπιστημονικές θεωρίες. Ο ελιτισμός που οδηγεί σε ιδιωτεία (όπως τελικά ιδιώτης παρέμεινε ο κ.Λάμπρου) κτλ. Είναι και αυτά μια παρακαταθήκη του Δαυλού; Σε ένα βαθμό είναι.

Ως αναγνώστης θεωρώ και εγώ, για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του Λάμπρου, πως τελικά το περιοδικό δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες μου, αν και όχι για τους λόγους που θέλει να πιστεύει ο εκδότης του. Κάπως έτσι, όντως έκλεισε ο κύκλος του και για μένα και για το ίδιο το περιοδικό.
ΌΜΩΣ: Ορθώς επισημαίνει στο τέλος της συνέντευξης πως ο Δαυλός δόνησε κάποιες ξεχασμένες χορδές σε πάρα πολλούς ανθρώπους σε μια εποχή που αν αναλογιστούμε το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας μας θα δούμε πως άλλοι, περισσότεροι, ξημεροβραδιάζονταν στα μπουζούκια, άλλοι βολεύονταν στο καταληστεμένο δημόσιο από τους βουλευτές και ποιμενάρχες τους και παντού επικρατούσαν όλα τα άλλα νοσογόνα φαινόμενα της μεταπολίτευσης. Μέσα λοιπόν σε αυτό το κλίμα και περιβάλλον, ο Δαυλός στάθηκε πραγματικά μοναδικός και πρωτοπόρος φάρος στην ανάγκη εξεύρεσης εκ νέου μιας ελληνικότητας (μια αναζήτηση που ξέφυγε από τον περιορισμό μεταξύ κύκλων ειδικών ή συγκεκριμένων κοινωνικών κτλ τάξεων). Μπορεί να έκανε πολλά λάθη και πολλοί να ακολούθησαν λάθος διαδρομές, επηρεασμένοι  από τις σελίδες του περιοδικού, όμως σε εξίσου πολλούς είμαι σίγουρος πως δόθηκαν τα εναύσματα ώστε να στραφούν σε σωστότερα μονοπάτια και να ξεπεράσουν τις έστω πολλές προβληματικές γραμμές του Δαυλού.
Ως εκ τούτου η προσφορά του δεν μπορεί παρά να γέρνει προς την θετική πλάστιγγα. Εξάλλου ο αποδέκτης ενός μηνύματος, ο αναγνώστης, δεν είναι άμοιρος ευθυνών (η μελλοντική εξέλιξη σε αρκετά πράγματα ως προς αυτό θα αρκούσε στο να αθωώσει τον Δαυλό από όλα τα παραπάνω), καθώς πρέπει να έχει το κριτήριο, να έχει την ικανότητα "λογικής", να κρατήσει τα θετικά και να αφήσει τα αρνητικά. Αν δεν το έχει δεν φταίει το μέσο του οποίο ο σκοπός στην τελική είναι να αποτελέσει έναυσμα. Να δονήσει χορδές. Η καταλληλότητα του οργανοπαίχτη όσο και η καταλληλότητα του δονούμενου οργάνου. Η δόνηση, παραμένει το ουσιαστικό στοιχείο. Και σε αυτό το θέμα, σίγουρα ο Δαυλός αποτελεί ένα σημαντικό, ιστορικό πια επίκεντρο, των δονήσεων που επανεμφανίστηκαν την εποχή μας. Των δονήσεων για την ελληνικότητα που επιθυμούμε τον 21ο αιώνα.


ΥΓ: Βρήκα online το τελευταίο editorial του εκδότη στο οποίο αναφέρεται στην συνέντευξη και το αναπαράγω. 

Τρία εις τον κύβο
Καθαρά προσωπικός λόγος μου επιβάλλει την απόφαση να αναστείλω την έκδοση του «Δαυλού», τη στιγμή που με το παρόν τεύχος το Περιοδικό αυτό ολοκληρώνει χρονικά μια συνεχή παρουσία 27 ετών, δηλαδή τελειώνει το χτίσιμο του αριθμητικού κύβου μιας κανονικής και γεμάτης δεξαμενής Σκέψης και Λόγου.
Στους 27 τόμους του «Δαυλού» είναι κατατεθειμένος οργανωμένα ένας τρόπος με τον οποίο μπορεί να ιδωθεί με την ασφάλεια της Απόδειξης και χωρίς σκοπιμότητες η παραμορφώσεις η πραγματικότητα στην Ιστορία και τον Πολιτισμό -το Χθες-, στην Πολιτική και το Άτομο -το Σήμερα- και στην Πρόβλεψη και το Όραμα.
Την χρηστική αξία του τρόπου αυτού στην ερμηνεία των όσων σήμερα συμβαίνουν γύρω μας μπορούν να επιβεβαιώσουν οι αναγνώστες των 22.772 σελίδων του Περιοδικού αυτού, καθώς διαπιστώνουν κάθε μέρα να επαληθεύωνται συνεχώς και με καταιγιστικά γεγονότα αυτά που ιχνηλατούμε, ξεσκεπάζομε και συστηματικά απομυθοποιούμε από τον Ιανουάριο του 1982 ανασύροντάς τα από τα βάθη των πηγαδιών του ψεύδους στο φως της ιστορικής και ατομικής συνείδησης. Θα μπορούσαμε να πούμε ίσως ότι το ανέβασμα του βράχου του Σίσυφου στην κορυφή του λόφου -η ολοκλήρωση της 27χρονης ανηφορικής πορείας του «Δαυλού»- σταματά στην κορύφωση της δικαίωσής του.
Είμαι βέβαιος, ότι ο συγκεκριμένος αυτός τρόπος θέασης της Αλήθειας, ο οποίος, ειρήσθω εν παρόδω, μόνο στο πεδίο του Λόγου και της Ελευθερίας μπορεί να λειτουργήσει -και ποτέ στο πεδίο του Παραλόγου και της Μεταφυσικής-, είναι ο μόνος δρόμος που μένει για το μέλλον και του Προσώπου και της Ανθρωπότητας. Και δεν αμφιβάλλω, ότι δεν θα πάψουν να εμφανίζονται κατά καιρούς μοναχικοί -όπως ο «Δαυλός»- σκυταλοδρόμοι στον δρόμο αυτόν, που θα μεταφέρουν ακόμη πιο μπροστά, και στην απόσταση που στον καθένα αναλογεί, τον δαυλό τους. Αυτό λέει η Ιστορία.
Ο δικός μου δαυλός κολύμπησε κατά τον νόμο του «πάντα ρει» σε μια διαδρομή μέσα στη ροή του παγκόσμιου ποταμού, μέσα στην αέναη ροή του Παγκόσμιου Λόγου. Και δις εις τον αυτόν ποταμόν ουκ αν εμβαίη, όπως εξ άλλου και φυσικά η ροή της σκέψης δεν σταματά εδώ.
Καταθέτομε οι εκατοντάδες συνεργάτες μου κι εγώ τα 319 τεύχη του «Δαυλού» στις συνειδήσεις των αναγνωστών του -στην Ελλάδα, την Ευρώπη, την Αμερική, την Αυστραλία, την Ασία- όπου Γης βρίσκονται.