Πέμπτη, 16 Φεβρουαρίου 2017

Τα Gucci στην Ακρόπολη ή όταν η πολιτισμική κληρονομιά είναι προϊόν για διαχείριση.


Είναι δυο τρεις ημέρες τώρα που το διαδίκτυο έχει γεμίσει με αναφορές, απόψεις και διαξιφισμούς σχετικά με την αίτηση του οίκου μόδας Gucci, να παραχωρηθεί ο χώρος της Ακροπόλεως (μεταξύ Παρθενώνος και Ερεχθείου) για την πραγματοποίηση Show του οίκου. Ο οίκος σύμφωνα με τα δημοσιεύματα προτίθονταν να κάνει δωρεά ύψος 2εκ. για τις ανάγκες του Υπ.Πο, ενώ θεώρησε καλό να αναφέρει πως θα ξόδευε και ένα ποσό της τάξης των 50εκ για διαφημιστικό χρόνο, χρόνος ο οποίος ταυτόχρονα θα διαφήμιζε το background της εκδήλωσης του οίκου μόδας, δηλαδή την Ακρόπολη. Το ΚΑΣ ομόφωνα απέρριψε την πρόταση (λεπτομέρειες της συνεδρίασης μπορείτε να βρείτε εδώ. Κακώς στην αντιπρόταση αναφέρθηκε το Ολυμπιείο καθώς πρέπει να ισχύει και για εκεί ότι περίπου και για την Ακρόπολη παρά την διαφορά συμβολικού μεγέθους) και αναθέρμανε τις δικτυακές συζητήσεις που είχαν ξεκινήσει προτού βγει η απόφαση απ' όταν μαθεύτηκε η αίτηση του Gucci.

Για το ζήτημα δημιουργήθηκαν αμέσως δύο κυρίαρχα στρατόπεδα τα οποία απλοποιώντας τις ποικίλες διακυμάνσεις τους εκφράστηκαν ως :
-Όχι με τίποτα να μην δοθεί άδεια
-Ναι, γιατί όχι

Το πρώτο στρατόπεδο εν πολλοίς χρησιμοποίησε τα τετριμμένα εθνο-uplifting του στύλ "Ο Ιερός μας βράχος" κτλ, ενώ το δεύτερο τα εξίσου τετριμμένα μεταμοντερνικο-μηδενιστικό-σχετικιστικά του στύλ "και αλλού γίνονται αυτά", "θα πάρουμε κανα φράγκο", "σιγά ποιος θα ορίσει την τέχνη" κτλ.

Ανάμεσα λοιπόν στα διάφορα που διάβασα έτσι όπως τα σταχυολόγησα από τους αντιδικούντες θέλω να κάνω κάποια σχόλια, ώστε να επαναφέρω την εστίαση σε αυτά που προσωπικά θεωρώ σημαντικά, καθώς εκ πρώτης και ανεξάρτητα του τετριμμένου της κάθε ατάκας, επιχειρήματα και των δύο πλευρών μπορεί να είναι βάσιμα. Δυστυχώς όμως μπορεί να είναι και εκτός ουσίας.

UNESCO και παγκοσμιότητα του μνημείου.
Και οι δύο πλευρές, χρησιμοποίησαν τo status του μνημείου ως παγκόσμια κληρονομιά για να υποστηρίξουν την άποψη τους. Από την μια πώς δεν γίνεται ένα τόσο σημαντικό μνημείο να παραχωρείται για κάτι τέτοιο και από την άλλη πως αφού είναι παγκόσμιο και δεν ανήκει αποκλειστικά στους  Έλληνες τι μας τα πρήζουν οι Ελληναράδες με τον Ιερό τους βράχο.

Καλώς και υπάρχει ένα οργανισμός που αναγνωρίζει μνημεία κτλ σε παγκόσμιο επίπεδο ενώ συχνά προβαίνει σε προστατευτικές ή υποστηρικτικές δράσεις για αυτά, δεν θα κάτσω να εξετάσω αν λειτουργεί σωστά, αν όχι και οτιδήποτε άλλο παρεμφερές δεν μας ενδιαφέρει εδώ.
Το θέμα είναι πως το οποιοδήποτε από αυτά τα μνημεία έχει μια αξία ανεξαρτήτως Ουνέσκο ή άλλου παρόμοιου οργανισμού. Αυτή η αξία μπορεί να χωριστεί σε "κληρονομική" αξία και σε συμβολική-ιδεολογική αξία. Ως κληρονομική την αναφέρω όταν υπάρχει μια σχέση (πραγματική η φαντασιακή δεν μας ενδιαφέρει επίσης) μεταξύ του μνημείου-αρχικών δημιουργών και των κληρονόμων-κράτους διαχειριστή. Ως Συμβολική-ιδεολογική αναφέρω την αξία εκείνη που σχετίζεται με ιστορικά-πολιτικά ή ευρύτερα κοινωνικά συμφραζόμενα που καθιστούν το μνημείο ακόμα σχετικό παρά την πάροδο του χρόνου. Φυσικά υπάρχουν και περιπτώσεις "μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς" που δεν έχουν κανένα από τα παραπάνω περιεχόμενα αλλά αναγνωρίζονται ως τέτοια λόγω ιστορικής, αρχαιολογικής ή καλλιτεχνικής αξίας.

Η Ακρόπολη για παράδειγμα ανήκει και στις τρεις κατηγορίες καθώς:
Α. Το νέο ελληνικό κράτος και ο νεοελληνικός λαός θεωρούνται κληρονόμοι των αρχικών δημιουργών του.
Β. Αποτελεί παγκόσμιο σύμβολο κοινωνικό-πολιτικών συμβάντων που όλος ο σύγχρονος Δυτικός πολιτισμός (η και παγκοσμίως βάσει του πνεύματος του Ουμανισμού-Διαφωτισμού) αναγνωρίζει ως καταγωγικά του.
Γ. Φυσικά και έχει καλλιτεχνική, ιστορική, αρχαιολογική αξία.
Αντιθέτως οι Πυραμίδες της Αιγύπτου, δεν έχουν ούτε σύγχρονο κληρονόμο (ίσως ελάχιστες μειοψηφίες της σημερινής Αιγύπτου να θεωρούν εαυτούς ως Αιγύπτιους έχοντες σχέση με τον αρχαίο λαό), ούτε και αποτελούν κάποιο γενικώς αναγνωρισμένο παγκόσμιο ιδεολογικό σύμβολο όπως η Ακρόπολη.

Άμεσα από τα παραπάνω μπορούμε να υποθέσουμε πως σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να έχουμε διάσταση απόψεων μεταξύ των εμπλεκομένων μερών. Δηλαδή άλλο να θέλουν οι κληρονόμοι, άλλο οι διαχειριστές (πχ κράτος) και άλλο οι συμβολικώς ενδιαφερόμενοι (όπου και εκεί άλλο ο έκαστου συμβόλου ενδιαφερόμενος πχ αρχιτέκτονας, ιστορικός κτλ). Αναγκαστικά λοιπόν, σε αυτή την περίπτωση για να μπορούμε να συνενοούμαστε θα έπρεπε να έχουμε μια αξιολογική κατάταξη του αν μη τι άλλο ηθικού πλεονεκτήματος (προβάδισμα στην απόφαση) της μίας ή της άλλης κατηγορίας.
Προσωπικά, για παράδειγμα, πρώτα θα έδινα ηθικό προβάδισμα για οποιαδήποτε απόφαση στον κληρονόμο, μετά στον διαχειριστή και μετά στον απόμακρο συμβολικώς ενδιαφερόμενο. Η άποψη μου μπορεί να άλλαζε μόνο όταν προέκυπτε με κάποιο τρόπο διάσταση κάποιου μέρους με τον ουσιαστικό ή ιδανικά οριζόμενο ρόλο του σε σχέση με το μνημείο. Εν τάχει, αν πχ οι κληρονόμοι ήταν ουσιαστικά πιο άσχετοι με το μνημείο απ' ότι οι συμβολικώς ενδιαφερόμενοι, η πχ αν ο διαχειριστής για κάποιο λόγο πολιτικών αλλαγών αποφάσιζε -εν αντιθέσει με την θέληση των υπολοίπων - να κάνει κάτι καταστροφικό (Πχ πολιτική κυριαρχία ISIS στην Παλμύρα).
Στην συγκεκριμένη, όμως, περίπτωση δεν μπορώ παρά να υποθέσω (εύλογα) μια κοινή τοποθέτηση όλων των παραπάνω έναντι του θέματος "επίδειξη μόδας στην Ακρόπολη".

Κάπως έτσι, η αναφορά της παγκοσμιότητας ώς επιχείρημα για να δοθεί η άδεια με ταυτόχρονη ηθική υποβάθμιση οποιουδήποτε άλλου παράγοντα εκ των ανωτέρω με αληθή ή αναληθή επιχειρήματα (αδιάφορο) πχ "αφού οι νεοέλληνες δεν σέβονται οι ίδιοι την κληρονομιά τους τι μιλάνε" και άλλα σχετικά δεν μπορώ να καταλάβω τι ρόλο μπορεί να εξυπηρετεί πέρα του ιδεολογικού αυνανισμού αυτού που την εκφράζει (δηλαδή απλά παπαγαλίζω την μόνιμη εθνοαξιακο-μηδενιστικοσχετικιστική μου στάση ως "προοδευτικός").



Ο Ρουβάς Ηρώδειο = Gucci Ακρόπολη

Κατ' αντιστοιχία με τα παραπάνω είδα και εξισώσεις τέτοιου τύπου με περιεχόμενο που μάλλον υπονοεί πως αφού είμαστε μπαγλαμάδες τι μας πείραξε ο Gucci και το παίζουμε ιστορία, επιχείρημα το οποίο επίσης αδυνατώ να κατανοήσω, πέρα της βλακώδους εξίσωσης που περιέχει.Ας εστιάσουμε λοιπόν, όπως και ο νόμος στον "χαρακτήρα" του μνημείου.
Ποιος ο χαρακτήρας του Ηρωδείου; Το λέει η λέξη, ήταν ένα ωδείο, ένας χώρος δηλαδή όπου παρουσιάζονταν/εκτελούνταν μουσικά (για την αρχαιότητα αυτό σημαίνει μέλος, λόγος, κίνηση/χορός) δρώμενα. Τι ήταν η Ακρόπολη; Το θρησκευτικό και πολιτικό συμβολικό κέντρο της πόλεως των Αθηναίων. Τι είναι ο Ρουβάς; Τραγουδιστής. Τι έκανε στο Ηρώδειο; τραγούδησε. Τι είναι ο Gucci; Τι θέλει να κάνει στην Ακρόπολη; Νομίζω με αυτόν τον απλό τρόπο εύκολα βγάζουμε συμπέρασμα.
Πέραν αυτού, σήμερα, όπως και στην αρχαιότητα φαντάζομαι πως δεν ήταν όλες οι παραστάσεις εξίσου καλές ούτε οι ηθοποιοί, τραγουδιστές κτλ εξίσου ικανοί. Φαντάζομαι επίσης πως συχνά η αξία των πρώτων και η ικανότητα των δεύτερων δεν θα ταυτίζονταν πάντα με την κρίση του κοινού όπως και τώρα. Δεν θα πρέπει δηλαδή ξαφνικά να αναγορευτώ εγώ η το ΚΑΣ σε κριτικό τέχνης και να αποφανθώ για την χρήση του μνημείου βάσει της αντικειμενικής ή υποκειμενικής καλλιτεχνικής αξίας  του ενδιαφερόμενου αλλά όπως φάνηκε πρίν, βάσει του είδους χρήσης. Οπότε, και υπό αυτή την διάσταση πάλι δεν βλέπω γιατί ένα τέτοιο επιχείρημα να δρά υποστηρικτικα για την πασαρέλα στην Ακρόπολη, και ξανά το τοποθετώ στην ίδια σφαίρα με τα παραπάνω δηλαδή ώς εθνομαζοχιστική μηδενιστική έκφραση (γιατί αλλιώς θα έπρεπε να ήταν ο πράττων την εξίσωση περισσότερο κατακριτικός έναντι της όποιας χρήσης όχι λιγότερο).



Οικονομισμός και αξίες. 

Τα καλύτερα βέβαια τα διάβασα όταν στα επιχειρήματα μέσα, εισέβαλαν οι "αγορές", δηλαδή τα χρήματα που ο ιδιωτικός οίκος μόδας θα "δώριζε" (σύμφωνα με τον νόμο δεν μπορεί να υπάρχει παραχωρήσει από άμεση ανταποδοτικότητα)  προς πολιτισμική αξιοποίηση στο δημόσιο και την έμμεση διαφήμιση που θα γίνονταν στο μνημείο και στην χώρα. Εδώ βρήκα μερική ταύτιση και δεξιών νεοφιλελέρων αλλά και αριστερό-κουλτουριάρηδων (και δεν μου κάνει εντύπωση αφού εν τέλει....το ίδιο Zeitgeist ζούμε όλοι).
Αν υποθετικά, όμως,  θέλουμε να το δούμε έτσι ας επαναλάβουμε την πρόταση της εταιρίας. 2εκ. δωρεά σε βάθος 5 χρόνων και έμμεση διαφήμιση 50εκ περίπου λόγω της διαφημιστικής τους καμπάνιας που θα παίξει Background τον Παρθενώνα από την 15λεπτη εικονοληψία του σόου. Μάλιστα. Δηλαδή: το-απαραίτητο-για-την-καμπάνια- Ιερό-μνημείο-που-όλοι-σεβόμαστε κοστολογείται στην πρόταση στο 4% των συνολικών εξόδων της διαφήμισης....Και καθόμαστε και το σκεφτόμαστε πως θα μας δώσουν 2εκ αντί να τους πούμε άμεσα να πα να ^&@%$#&^@; Είμαστε σοβαροί; Επίσης είμαστε σοβαροί όταν ακούμε στην πρόταση (η αποδεχόμαστε και το χρησιμοποιούμε ως επιχείρημα) πως ένα μνημείο σαν την Ακρόπολη (Ουνέσκο, παγκόσμιο σύμβολο και μπλα μπλα τα είπαμε) χρειάζεται την έμμεση διαφήμιση του οίκου μόδας; Ε να τους πληρώσουμε εμείς τότε μπας και φανεί λίγο ο Παρθενώνας πίσω από τα walking dead της πασαρέλας (αλήθεια γιατί βάφουν όλα τα μοντέλα σαν ζόμπι τα τελευταία χρόνια;). Απλά ντροπή και ευτυχώς που θίχτηκε και κατ' αυτόν τον τρόπο, δηλαδή ώς εξευτελιστική, η πρόταση μέσα στην συνεδρίαση του ΚΑΣ.



Το πρόβλημα εδώ, είναι πως στα μυαλά των περισσοτέρων δεν υπάρχει ιεράρχηση των αξιών με αποτέλεσμα λόγω της αλλοτρίωσης που έχει επιφέρει ο οικονομισμός, η συμβολική ή άλλη "άυλη" αξία ενός μνημείου να μπορεί να συγκριθεί η και ακόμα και να έπεται των μετρήσιμων χρηματικών αξιών των αγορών, εμπόρων, διαφημιστών κτλ. Ειδικά σε μια περίοδο οικονομικής κρίσης φαντάζει πολύ εύκολα να γίνουν τέτοιες ηθικές και αξιακές εκπτώσεις. Κάτι τέτοιο, όμως απλά θυμίζει την περίπτωση κάποιου άρρωστου ναρκομανή, που για να βρει την δόση του πουλάει το τελευταίο πχ ενθύμιο της νεκρής μάνας του. Αυτός είναι ένας άρρωστος άνθρωπος και εν μέρει μπορεί να δικαιολογηθεί, οι προβάλλοντες το οικονομικό επιχείρημα για "ενοικίαση" της Ακρόπολης τι δικαιολογία έχουν για την ηθική τους κατάπτωση;




Ομοίως, είναι εντελώς τρέλα να υποστηρίζεται πως ο Παρθενώνας έχει ανάγκη διαφήμισης από τον όποιο Γκούτσι. Αποδεχόμενοι κάτι τέτοιο, ξανά υποβαθμίζουμε την αξία ενός τέτοιου μνημείου έναντι μιας οποιασδήποτε εταιρίας ή "αξίας" των σημερινών αγορών. Εφόσον σκεφτόμαστε έτσι, προφανώς είμαστε μέρος του προβλήματος που καταλήγει στο να μην έχουν τα κράτη-διαχειριστές τα οικονομικά μέσα να συντηρήσουν τα σημαντικότερα μνημεία τους αλλά αυτά να μπορούν να τα διαθέσουν οι πολυεθνικές εταιρίες.

Σε έναν ουτοπικό κόσμο.

Από την αντιπρόταση που ακούστηκε στο ΚΑΣ για παραχώρηση του ναού του Ολυμπίου Διός  αντί της Ακροπόλεως γίνεται εμφανές πως ακόμα και εν μέσω αυτών που πήραν την κατά τα άλλα ορθή ομόφωνη απόφαση υπάρχει πρόβλημα. Για το Ολυμπιείο δεν γίνεται παρά να ισχύει βάσει λογικής ότι και για την Ακρόπολη παρά την εμφανή διαφορά συμβολικού μεγέθους. Το ότι υπήρξε τέτοια αντιπρόταση δείχνει πως για κάποιους το status Ακρόπολη δεν αποδίδεται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων αλλά βάσει ενός πλέγματος ή συμπλέγματος άλλων πραγμάτων, όπως ο εθνο-uplifting συμβολισμός που ανέφερα στην αρχή. Κατ' αυτόν τον τρόπο τα όποια σωστά επιχειρήματα περί μη διάθεσης της Ακροπόλεως εξανεμίζονται αφού ο εκφραστής τους δεν τα υποστηρίζει βάσει μιας ολοκληρωμένης ιδεολογικής πρότασης και αντίληψης αλλά εθιμοτυπικά ή από φόβο έναντι των αντιδράσεων. Αντιδράσεις οι οποίες στην πλειοψηφία τους θα προέλθουν (όπως και προήλθαν) από ένα ετερογενές πλήθος του λαού που ούτε αυτός κατέχει ούτε την ορθή αντίληψη πόσο μάλλον το ηθικό ανάστημα υποστήριξης τους. Γιατί όπως έγραψε και ένας φίλος είναι εντελώς τρελό ο ίδιος λαός που σε πλήθος εκφράσεων του καθημερινά αποδεικνύει την απαξίωση του έναντι της κληρονομιάς του να μαίνεται ξαφνικά για την πιθανότητα παραχώρησης της Ακρόπολης. Αυτό βέβαια δεν αλλάζει το γεγονός πως το αντανακλαστικό λειτούργησε προς την σωστή κατεύθυνση, δεν σημαίνει, όμως, και πως υπάρχει ελπίδα, με τα σημερινά δεδομένα, ανάπτυξης μιας σωστής σχέσης, άποψης, με τα μνημεία μας.

Σε έναν ουτοπικό, λοιπόν, κόσμο που τα πράγματα θα βρίσκονταν σε λειτουργική ισορροπία τι θα συνέβαινε.
Θα υπήρχε ταύτιση κληρονόμων, διαχειριστή, συμβολικής αξίας και χρήσης. Δηλαδή ο κληρονόμος λαός θα ήταν και διαχειριστής και θα κατανοούσε και αξιοποιούσε το όποιο κληροδότημα με τον ίδιο ουσιαστικό τρόπο που αυτό παραδόθηκε. Στην περίπτωση μας δηλαδή, οι νεοέλληνες θα ήταν Έλληνες και θα αντιμετώπιζαν την Ακρόπολη πρωτίστως ως το θρησκευτικό κέντρο της πόλεως των Αθηναίων. Έτσι θα δικαιούνταν ηθικά να είναι οι ίδιοι που θα λάμβαναν τις αποφάσεις για την λειτουργία του.
Σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσαν και θα έπρεπε να το αξιοποιούν μόνο για θρησκευτικές εκδηλώσεις, όπως για παράδειγμα για εορτασμό των Παναθηναίων, φύλαξη ιερών κειμηλίων κτλ
Όπως και οι πρόγονοι τους θα καταλάβαιναν πως το δημόσιο συμφέρον συχνά εναρμονίζεται με το ιδιωτικό και πώς υπάρχουν τρόποι οι οικονομικές αξίες να μην αντιτίθενται στις άλλες ανώτερες αλλά να συνεπικουρούν ως υλική υποστήριξη. Θα μπορούσε δηλαδή ο όποιος Γκούτσι να επιτυγχάνει την "διαφήμιση" του φτιάχνοντας τα ρούχα για μια επίσημη πομπή όπως τα Παναθήναια σαν χορηγός, η απλά να του δίνεται το δικαίωμα αναφοράς σε ένα τιμητικό ανάθημα, αν είχε προσφέρει κάτι σημαντικό υπέρ της Πόλεως. Επίσης ο κάθε Γκούτσι σε αυτή την περίπτωση θα θεωρούσε τιμή του να συμμετέχει σε κάτι τέτοιο και όχι ο Παρθενώνας τιμή του που θα κάνει guest εμφάνιση στο 15λεπτο βίντεο του οίκου μόδας.

Δυστυχώς, όμως, η σημερινή κατάσταση απέχει πολύ από μια "ουτοπική" όπως η παραπάνω με αποτέλεσμα να παρακολουθούμε, συχνά ανίκανοι να επηρεάσουμε, το πώς η νεοελληνική κοινωνία δρα, αντιδρά και κατανοεί την θέση της έναντι των μνημείων κάποιων "άλλων" που θέλουμε και δεν θέλουμε να ταυτίζουμε με εμάς παρά την άβυσσο που μας χωρίζει στον τρόπο σκέψης, στις αξίες, στην συμπεριφορά. 

Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

Φαλληφόρια - Για την ζωή που δεν γνωρίζει ήττα.

Φαλληφόρια - Φαλλαγώγια 2016 

Από πλήθος ιστορικών μελετών είναι ευρέως γνωστό, και πια διαδεδομένο και εκτός των κύκλων των ειδικών, πως ο χριστιανισμός απο όταν επιβλήθηκε στον ελληνορωμαϊκό κόσμο κατέστρεψε μεγάλο μέρος των υλικών μνημείων του προγενέστερου πολιτισμού. Κατάφερε έτσι να κατοχυρώσει την πρώτη θέση στην κατηγορία των αντιπολιτισμών, θέση την οποία εύκολα διατηρεί μέχρι και την σημερινή έξαρση του ισλαμικού φονταμενταλισμού τύπου ISIS που λόγω μικρότερης γεωγραφικής κλίμακας και πολιτικής υποστήριξης μοιάζει απέναντι του σαν το μικρό αδύναμο αδελφάκι το οποίο πασχίζει να καταλάβει την πρωταθλητική θέση του πρώτου διδάξαντος.
Παρόμοια καταστροφή αναγνωρίζουν κάποιοι πιο φιλοσοφημένοι πως συνέβη στους διανοητικούς και ηθικούς τομείς, δηλαδή σε πράγματα που έχουν να κάνουν με αρχές και αξιακά συστήματα, για τα οποία ο χριστιανισμός αποτέλεσε επίσης την μεγάλη αντιστροφή, το σκοτεινό αντι-είδωλο.
Αυτή, όμως, η καταστροφή, την οποία μετά από αιώνες κυριαρχίας κατόρθωσε να επιφέρει πληρέστερα η εν λόγω θρησκεία, σίγουρα είναι η καταστροφή του φαντασιακού και του φυσιολογικού ψυχολογικού υποβάθρου του ανθρωπίνου όντος, όπως αυτό προκύπτει αβίαστα από τις φυσικές αλλά και θεϊκές διεργασίες που αναδύονται κατά την διαδικασία εκδήλωσης της ζωής. Εδώ, στο πεδίο αυτό, δεν υπάρχουν ερειπωμένα υλικά μνημεία ή κατακερματισμένα μνημεία λόγου να ανασυστήσουν την προτέρα κατάσταση. Τα σημάδια της ερήμωσης βρίσκονται μόνο μέσα στις ανθρώπινες ψυχές και τους νόες και μπορούν να γνωστοποιηθούν εξωτερικά μόνο μέσα από τις συμπεριφορές αυτών που υπέστησαν την ερημοποίηση.

Καταδικάζω τον Χριστιανισμό. Εγείρω εναντίον του Χριστιανισμού τη δριμύτερη κατηγορία που δέχτηκε ποτέ. Είναι για μένα η πιο μεγάλη διαφθορά που μπορεί να διανοηθεί το ανθρώπινο μυαλό... δεν άφησε τίποτε άθικτο με τη διαφθορά της· μετάτρεψε κάθε αξία σε μη αξία, κάθε αλήθεια σε ψέμα, κάθε ακεραιότητα σε ποταπότητα της ψυχής. ... Να δημιουργείς μεσ' από την «humanitas» (την ιδιότητα να είσαι άνθρωπος) μια αυτοαντίφαση, μια τέχνη αυτοβεβήλωσης, μια θέληση για ψέματα με οποιοδήποτε τίμημα, μια αποστροφή, μια περιφρόνηση για όλα τα καλά και τίμια ένστικτα! Αυτά είναι μερικά από τα αγαθά του Χριστιανισμού! Ο παρασιτισμός, η μοναδική πρακτική της Εκκλησίας, που ρουφάει, με το ιδανικό της αναιμικότητας, της «αγιότητας», όλο το αίμα, όλη την αγάπη, όλη την ελπίδα για ζωή· το επέκεινα, ως θέληση για άρνηση κάθε πραγματικότητας· ο σταυρός, ως αναγνωριστικό σημάδι για την πιο υποχθόνια συνωμοσία που υπήρξε ποτέ εναντίον της υγείας, της ομορφιάς, ο,τιδήποτε καλοφτιαγμένου, εναντίον του θάρρους, του πνεύματος, της καλοσύνης της ψυχής, εναντίον της ίδιας της ζωής... Νίτσε, ο Αντίχριστος


Ένα καλό παράδειγμα τέτοιας αντιστροφής, διαστρέβλωσης και τελικά καταστροφής του φαντασιακού και ψυχολογικού υποβάθρου του ανθρώπου είναι ο εξοβελισμός, η καταδίκη και δαιμονοποίηση (με την αρνητική έννοια) της σεξουαλικότητας, δηλαδή της σωματοποιημένης και υλικής έκφρασης του Ερωτα και των άλλων δημιουργικών αιτιών και κατά συνέπεια των άμεσων και έμμεσων απορροών αυτού, μέχρι και των μεταφυσικών και πνευματικών του αντηχήσεων, όπως αυτές εκφράζονται μέσω συμβολισμών, τελετουργιών και δρωμένων.


Κάπως έτσι, η σεξουαλική πράξη, ή ακόμα και η συμβολική εικόνα ενός φαλλού, για αυτούς που έχουν υποστεί την φαντασιακή και ψυχική καταστροφή προκαλεί διάφορες αντιδράσεις (που όπως είπαμε επιτρέπουν την γνωστοποίηση και ερμηνεία της ερημοποίησης τους), απο παιδικά χάχανα στην καλύτερη περίπτωση, μέχρι και την ανάδειξη φοβιών και πουριτανικής "ηθικής" ή και την πρόκληση επιθετικών αντιδράσεων στην χειρότερη. Ο εσωτερικά η εξωτερικά εκφραζόμενος ατομικός λόγος για αυτές τις αντιδράσεις σπάνια αντιπροσωπεύει την πραγματική αιτία που ο καθένας αδυνατεί να αποδεχθεί την φυσιολογικότητα είτε της πράξης είτε του συμβόλου. Από τις φεμινάζι και τους μιμητικούς χιμπατζήδες του Politically correct μέχρι και τους φονταμενταλιστές χο (και όχι μόνο) προστάτες της κοινωνικής ηθικής, η ουσία παραμένει στα αρχικά αίτια της εσωτερικής καταστροφής δηλαδή στην διαστρέβλωση και δαιμονοποίηση που επέβαλε και πέτυχε ο χριστιανισμός. Αυτό είναι το σημείο κοινής επαφής όλων τους, ανεξαρτήτως των επιμέρους "ιδεολογικών" διαφορών.



Συμμετοχή στις παραπάνω κατηγορίες έχουν ακόμα και όψιμοι "αρχαιολάτρες", οι οποίοι εξίσου αδυνατούν να αποφύγουν την ερημοποίηση του φαντασιακού και της ψυχο-νοητικής διάστασης, στην οποία τους καταδίκασε η χριστιανική/μοντέρνα ανατροφή. Έτσι, και αυτοί συχνά προτιμούν (όταν δεν αντιδρούν ευθέως) να παραβλέπουν τις παραδοσιακές πτυχές που έχουν να κάνουν με τέτοια δύσκολα θέματα. Η νύχτα, οι φαλλοί, το αίμα, και πλήθος άλλων φυσικών εκδηλώσεων, πραγμάτων και συμβόλων τρομάζουν και προκαλούν εκφράσεις αντίδρασης που ερμηνεύονται, όχι κατά πως θα ήθελαν να τις δικαιολογήσουν οι κάτοχοι τους, αλλά όπως στην πραγματικότητα είναι. Όπως τα υλικά μνημεία είναι τα πρώτα θύματα της επίθεσης αλλά και τα πρώτα ευρήματα χρήσιμα για την όποια επανακάλυψη, ενώ οι ψυχονοητικές καταστροφές οι τελευταίες και τα απομεινάρια τους τα πιο δύσκολα να συλλεχθούν, κατανοηθούν και ανασυσταθούν, αντίστοιχα και η οποιαδήποτε πορεία αποχριστιανοποίησης του εσωτερικού κόσμου ξεκινά από την ιστορική γνώση (το εύκολο) και καταλήγει (σπάνια) στην πλήρη επανακάλυψη του φαντασιακού.



Δυστυχώς, λοιπόν, από τις ελληνικές φαλληφορίες και τον Διόνυσο, τις ερμαϊκές ιθυφαλλικές στήλες και τα ρωμαικά Tintinnabulum ή την λατρεία του Fascinus (απ' όπου και το σημερινό αγγλικό Fascinate: γοητεύω, έλκω το ενδιαφέρον), από τις εστιάδες ιέρειες της Ρώμης μέχρι και το σημείο - Lingam - του Shiva και τις φαλλικές εορτές στην Ιαπωνία, ο πλήρης νοηματικός και ψυχο-νοητικός πλούτος (για να μην αναφερθώ στον έμπρακτα θρησκευτικό-θεολογικό αντίστοιχο πλούτο) του πολυθεισμού παραμένει όχι μόνο απροσπέλαστος, αλλά και συχνά διωκόμενος από την πλειοψηφία των σημερινών ανθρώπων (άθελα τους στην πλειοψηφία), οι οποίοι ώς άλλα αυτόματα αντιδρούν βάση της χριστιανικής τους προδιαγραφής.

Επειδή, όμως η ζωή δεν γνωρίζει ήττα και οι γονιμικές δυνάμεις της δεν επιτρέπεται να μένουν στο περιθώριο της ερήμου, αλλά πρέπει ενεργά να εκδηλώνονται προς χάριν της αντιστροφής αυτού του αφύσικου περιβάλλοντος, επείδή εκτός από γονιμική η δύναμη του σημείου του φαλλού είναι και εξόχως αποτροπαϊκή, παρά τα ανωτέρω διαπιστωμένα προβλήματα η Λατρευτική Κοινότητα "Λάβρυς" πραγματοποιεί για τέταρτη συνεχή χρονιά δημοτελή εορτή φαλληφορίας αυτό το Σάββατο 18 Φεβρουαρίου στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, σε μια προσπάθεια γονιμοποίησης του ερημοποιημένου φαντασιακού, σε μια προσπάθεια αποτροπής της περαιτερω ερημοποίησης.






Όσοι ενδιαφέρονται να συμμετέχουν περισσότερες πληροφορίες εδώ: https://www.facebook.com/phalleforia/ και στην εκδήλωση εδώ : https://www.facebook.com/events/1701967343447092
Όσοι παραμένουν δέσμιοι της ερήμου ξέρουν τι έχουν να λαμβάνουν από εμάς....:-)


Πέμπτη, 22 Δεκεμβρίου 2016

Συνταγές για ειδωλολατρικά εορταστικά τραπεζώματα.



Ένα μεγάλο πρόβλημα για τους μοντέρνους ειδωλολάτρες που η πληθώρα δικτυακών κειμένων δεν έχει λύσει ακόμα, παρά τις επιτυχημένες μίξεις χριστουγέννων, ηλιουγέννων κτλ, είναι αυτό των εορταστικών τραπεζιών.

Είναι γνωστό πως το φαγητό σε κάθε εορτή είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας, τόσο σημαντικός που στην αρχαιότητα αρκετές εορτές χαρακτηρίζονταν από ειδικά φαγητά, ιερά ή ταμπού για την συγκεκριμένη ημέρα, ενώ άλλες έπαιρναν ακόμα και το όνομα τους από αυτά (πχ Πυανέψια). Αυτά φαίνεται πως έχουν διαφύγει της προσοχής των σύγχρονων αρχαιολατρών που δεν επιμελούνται των εορταστικών τους τραπεζιών και συχνά αναγκαστικά ακολουθούν την πεπατημένη του χριστιανικού εθίμου (χο-χο-χο) της γαλοπούλας.

Βέβαια η γαλοπούλα δεν είναι ντόπιο πουλί και έτσι δεν ξέρουμε πότε κατάφερε και την έφερε ο Αη-Βασίλης (ίσως να ήταν η Coca Cola), παρόλαυτά έχει καθιερωθεί ώς χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Οι κακόμοιροι οι ειδωλολάτρες μην έχοντας βρεί ανάμεσα στους πολλούς συγκρητισμούς το αρχαιοελληνικό αντίστοιχο ακολουθούν και αυτοί την συνήθεια των Αζτέκων προγόνων.

Ίσως κάποιοι παλαιότεροι, ειδικά οι προερχόμενοι από την επαρχεία που πάντα έχει μακρύτερη μνήμη, να θυμούνται πως αυτή την εποχή στα τραπέζια κυριαρχούσαν τα χοιροσφάγια, και παίζαν έντονα φαγητά τύπου χοιρινό με σέλινο και πράσο και τέτοια ανάξια λόγου σε σχέση με την γεμιστή γλου γλου. Το ενδιαφέρον είναι πως μάλλον αυτή η συνήθεια υπήρχε από την αρχαιότητα αφού οι φυσικές διαδικασίες και καλύτερες εποχές για μεγάλωμα ενός ζώου και σφαξίματος του (και μετά πάστωμα, συντήρηση για τον χειμώνα κτλ) δεν πολυαλλάζουν τόσο εύκολα και ίσως και να μπορούμε να την συνδιάσουμε και με τις εορτές της Δήμητρας αυτήν την εποχή (πχ Αλώα) κατά την οποία θυσιάζονταν χοίροι (σύνηθες ιέρειο της).

Όπως και να έχει αυτά είναι για τους φτωχούς χωριάτες και δεν έχουν την γκλαμουριά μιας γεμιστής γαλοπούλας, η πάπιας πεκίνου κτλ.

Υπάρχει όμως μια συνδυαστική λύση για τους μερακλήδες ειδωλολάτρες ειδικά αυτούς που θέλουν να παίρνουν τα καλύτερα απο κάθε εποχή και δεν αντέχουν στο δίλημμα χοιρινό με σέλινο η γαλόπουλο. Η λύση - στο συγκριτικό πνεύμα των καιρών πάντα - είναι η μίξη και να το πώς μας το μεταφέρει ο Αθήναιος στους Δειπνοσοφιστές του (και καθίστε εσείς να διαβάζετε Ιάμβλιχο).

". ἤδη δὲ ἡμῶν ἡδέως ἀπηλλοτριωμένων τοῦ σωφρονεῖν ἐπεισβάλλουσιν αὐλητρίδες καὶ [p. 94] μουσουργοὶ καὶ σαμβυκίστριαί τινες Ῥόδιαι, ἐμοὶ μὲν γυμναὶ δοκῶ, πλὴν ἔλεγόν τινες αὐτὰς ἔχειν χιτῶνας, ἀπαρξάμεναί τε ἀπῆλθον. καὶ ἐπεισῆλθον ἄλλαι φέρουσαι ληκύθους μύρου ἑκάστη δύο συνδεδεμένας ἱμάντι χρυσῷ, τὴν μὲν ἀργυρᾶν, τὴν δὲ χρυσῆν, κοτυλιαίας, καὶ ἑκάστῳ προσέδωκαν. ἔπειτ᾽ εἰσφέρεται πλοῦτος ἀντὶ δείπνου, πίναξ ἀργυροῦς ἐπὶ πάχος οὐκ ὀλίγον περίχρυσος, ὅσος δέξασθαι μέγεθος χοίρου τινὸς ὀπτοῦ καὶ σφόδρα μεγάλου, ὃς ὕπτιος ἐπέκειτο τὴν γαστέρα δεικνὺς ἄνω πλήρη οὖσαν πολλῶν ἀγαθῶν ἦσαν γὰρ ἐν αὐτῷ συνωπτημέναι κίχλαι καὶ νῆτται καὶ συκαλλίδων πλῆθος ἄπειρον καὶ ᾠῶν ἐπικεχυμέναι λέκιθοι καὶ ὄστρεα καὶ κτένες: καὶ ἑκάστῳ πεπυργωμένα αὐτοῖς πίναξιν ἐδόθη. μετὰ δὲ ταῦτα πιόντες ἐλάβομεν ἕκαστος ἔριφον ζέοντα ἐφ᾽ ἑτέρῳ πάλιν πίνακι τοιούτῳ σὺν μύστροις χρυσοῖς. ὁρῶν οὖν τὴν δυσχωρίαν ὁ Κάρανος κελεύει σπυρίδας ἡμῖν καὶ ἀρτοφόρα διὰ ἱμάντων ἐλεφαντίνων πεπλεγμένα δοθῆναι, ἐφ᾽ οἷς ἡσθέντες ἀνεκροταλίσαμεν τὸν νυμφίον ὡς καὶ τῶν δοθέντων ἡμῖν ἀνασεσωσμένων. ἔπειτα στέφανοι πάλιν καὶ διλήκυθον μύρου χρυσοῦν καὶ ἀργυροῦν ἰσόσταθμον τοῖς προτέροις. ἡσυχίας δὲ γενομένης ἐπεισβάλλουσιν ἡμῖν οἱ κἂν τοῖς Χύτροις τοῖς Ἀθήνησι λειτουργήσαντες. μεθ᾽ οὓς εἰσῆλθον ἰθύφαλλοι καὶ σκληροπαῖκται καί τινες καὶ θαυματουργοὶ γυναῖκες εἰς ξίφη κυβιστῶσαι καὶ πῦρ ἐκ τοῦ στόματος ἐκριπίζουσαι γυμναί. ’"

"και καθώς τώρα όλοι διασκεδάζαμε, εισήλθαν αυλητρίδες και μουσικοί και κάποιες από την Ρόδο που έπαιζαν σαμβύκη, γυμνές νομίζω, αλλά κάποιοι είπαν πως έφεραν χιτώνες. Και αφού έπαιξαν μια εισαγωγή αποχώρησαν. Και ήρθαν και άλλες στην σειρά, η καθέ μια έφερε δύο μπουκάλια με αρώματα δεμένα με χρυσή κλωστή και σε καθένα από τα κουτιά υπήρχε ασημι και χρυσός. Η καθε μια κρατούσε ένα κότυλο τους οποίους παρουσίασαν στους επισκέπτες και ύστερα αντί για απλό δείπνο ήρθε ένας μεγάλος θησαυρός. Μια ασημένια πιατέλα με μια χρυσή μπορντούρα χοντρή, τέτοιου μεγέθους που πάνω χώραγε ένα ολόκληρο τεράστιο ψητό γούρουνι ακουμπισμένο με την πλάτη έτσι ώστε να αφήνει έκθετη πάνω την κοιλιά του, η οποία ήταν γεμάτη με πολλά ωραία πράγματα. Υπήρχαν τσίχλες και πάπιες και στρείδια και χτένια και αυγά..... Και σε κάθε επισκέπτη παραδόθηκε ένα γουρούνι γεμιστό με τέτοιο τρόπο, ωραίο και ζεστό μαζί με το πιάτο με το οποίο σερβιρίζονταν. ...
και δώστου πάλι αρώματα και στέφανια χρυσά και γκόμενες γυμνές και ζογκλέρ....καταλάβατε νομίζω. 

Όπως γίνεται φανερό απο το παραπάνω απόσπασμα η παράδοση μας δίνει την λύση, γεμιστό γρουν με γαλόπουλο και ότι άλλο θέτε και αφήνουμε τους χριστιανούς να τρώνε την αμερικάνικη παγανιά γαλοπούλα σκέτη μόνη. Επίσης καθώς οι γυμνές αυλητρίδες και τα άλλα θαυμαστά ταιριάζουν μόνο με εμάς, και όχι με τον μικρό χριστούλη στην φάτνη ευχόμαστε μαζί με την συνταγή οι πιο large οικονομικά ειδωλολάτρες να απολαύσουν και τα υπόλοιπα και άν κανείς κάνει κάτι τέτοιο με χρυσά στεφάνια κτλ ας καλέσει και εμάς τους μικροαστούς που θα έχουμε μόνο χοιρινό με σέλινο.


ΥΓ: Φωτό δεν βάζω από τα παραπάνω γιατί θίγονται οι φίλοι vegans. Αυτοί μπορούν να τρώνε γεμιστά κάστανα με ρύζι και σέλινο σε τάρτα σόγιας ή μελομακάρονα τυλιχτά σε κουραμπιέ.

Χριστούγεννα, Ηλιούγεννα και ένας ύμνος στον Τύριο Ηρακλή



Κάθε χρόνο και για αρκετά χρόνια τώρα, αυτή η περίοδος των «εορτών», έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς εκτυλίσσεται μπροστά μας, έχοντας πια διαφύγει των κύκλων των «μυημένων» και «υποψιασμένων», ένα πολυποίκιλο φαινόμενο θρησκευτικής πολεμικής, θρησκευτικών συγκρητισμών αλλά και ελληνικής «εθνό-αφύπνισης».
Είπαμε περίοδος εορτών αλλά τι εορτάζουμε; Οι χριστιανοί την γέννηση του Ιησού, οι άθεοι το χειμερινό ηλιοστάσιο, τα φωτάκια των ναών του καταναλωτισμού ή τίποτα, οι παγανιστές τον ανίκητο ήλιο (Sol invictus), το Yule κ.α, και οι αρχαιοελληνιστές, ανάλογα με την κατεύθυνση του καθενός έναν αχταρμά από τα παραπάνω, τον Διόνυσο, τον Ήλιο, τον Απόλλωνα, τον Ηρακλή, τα κάλαντα, τις ειρεσιώνες,, ή πιο παραδοσιακά τα Ποσείδεα, τα Αλώα, τα εν άγραι Διονύσια ανάλογα την σελήνη. Οι απόψεις μου είναι γνωστές και πολλάκις εκφρασμένες στα παραπάνω ζητήματα. Παρότι γουστάρω όλο το πακέτο από Αλώα μέχρι Sol invictus, ο κύριος προβληματισμός είναι πως μέσω των σύγχρονων συγκρητισμών ο ελληνικός πολυθεϊσμός, αντί να επανακαλύπτει τον εαυτό του κινδυνεύει να χάσει την ελάχιστη πιθανότητα ανεύρεσης του καθώς θα έχει ενδυθεί χίλια στρώματα από ξένα, πλαστά ή άσχετα ρούχα. Σαν να βάζεις πάνω στο γυμνό κορμί σου για να ντυθείς και να μην κρυώσεις ένα δηλητηριασμένο χιτώνα. Σαν του Ηρακλή ένα πράγμα.

Η θρησκευτική πολεμική εκδηλώνεται κυρίως με στόχο τον χριστιανισμό, κάτι που είχε ξεκινήσει από τους άθεους, κοντά δυό αιώνες τώρα, όταν παρερμηνεύοντας, παραχαράσσοντάς και αλλοιώνοντας, μύθους, θρησκευτικές ιστορίες κ.α έφτιαξαν (όχι και τελείως αβάσιμα βέβαια) την μυθικιστική σούπα των ηλιακών θεοτήτων που οδηγούν στον ήλιο των ήλιων του δυτικού θρησκευτικού στερεώματος δηλαδή τον Χριστό, εκθρονίζοντας τον (ή έτσι ήθελαν να πιστεύουν) από το βάθρο του. Αυτές τις ημέρες, λοιπόν, βλέπουμε να έρχονται ξανά και ξανά στις ψηφιακές σελίδες των μέσων ελαφράς ενημέρωσης τα άρθρα περί παγανιστικών Χριστουγέννων κ.α. Αυτό δεν είναι ένα φαινόμενο που εξαντλείται στο ελληνόφωνο διαδίκτυο και τα ελληνόφωνα μέσα, αλλά σε όλο τον δυτικό κόσμο, από την Δύση και τα Αμερικάνικα new-age μαγισσάκια, το Βορρά και τους αγριεμένους δήθεν βίκινγκ πολεμιστές του Yule, μέχρι και τον καθ’ υμάς νότο και ανατολή με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του (αφού πια βρίσκεις όλα τα παραπάνω μαζί).

Ειδικά στην περίπτωσή μας, στην οποία τα παραπάνω σχετίζονται λιγότερο, είτε με την σύγχρονη αθεΐα και τον διαφωτισμό, είτε με τις rpg διαδυκτιακές λατρείες της μεταμοντερνικότητας, η ουσία του φαινομένου ανιχνεύεται και ερμηνεύεται περισσότερο στην επαναφορά του εθνοκεντρισμού και της αρχαιολατρίας που σαν να είμαστε στις δεκαετίες των πρώτων χρόνων του νεοελληνικού κράτους επανακαλύπτει τις ρίζες της συνδέοντας (και απορρίπτοντας τα μεν για τα δε), τα κάλαντα, το δέντρο, τα –ούγεννα (είτε Χριστού, Διονύσου είτε Ηλιου κτλ), με τα αντίστοιχα αρχαιοελληνικά η μη έθιμα. Τοποθετώ το θέμα στα παραπάνω πλαίσια γιατί το 90%+ όσων γράφουν, αναμεταδίδουν, ή υποστηρίζουν τα παραπάνω δεν είναι θεϊστές, δηλαδή να ακολουθούν έμπρακτα με μια θρησκευτικότητα οτιδήποτε από τα παραπάνω αλλά απλά τα χρησιμοποιούν ως όπλα στις τωρινές διαλεκτικές αναζητήσεις της ελληνικότητας μας.

Φυσικά υπάρχουν και περιπτώσεις που, αν μη τι άλλο λεκτικά, η προβληματική για τα ανωτέρω, εμφανίζεται και στους κύκλους του ελάχιστου % που αυτοπροσδιορίζονται ως Έλληνες στο θρήσκευμα. Και εκεί βέβαια, σπάνια το ζήτημα ξεφεύγει από τον γενικότερο αχταρμά (μαζί χρονικά και σε διαφορετικά πλαίσια εορτάζουν Βίκινγκ νέο-δεξιοί πανευρωπαιστές, έλληνες πολυθειστές, νέο-αυτοκρατορικοί μυστηριακοί ηλιολάτρες, φανατικοί παραδοσιοκράτες των κλασσικών χρόνων, και άλλα πολλά), με αποτέλεσμα συχνά ενδιαφέρουσες, αν και πιο συχνά γελοίες προεκτάσεις διαξιφισμών, διορθώσεων, επανορθώσεων και κατασκευών.  Όπως και να έχει όλα αυτά είναι ένα μεγάλο ζήτημα στο οποίο δεν θέλω να επεκταθώ, καθώς στο παρόν θα ήθελα να βοηθήσω όσους είτε λατρεύουν αυτή την περίοδο τον Ηρακλή ως ηλιακή θεότητα, είτε όσους απορούν με αυτό και ψάχνονται πώς να το κάνουν.

Οι Έλληνες, αρχής γενομένης με τον Ηρόδοτο, πάντα ταύτιζαν τον δικό τους Ηρακλή με τον Χαναναιο-Φοινικικό(;) θεό Melqart (Μελκάρθ- προσοχή να μην ταυτίζεται με τον Μελικέρτη-Παλαίμονα) της Τύρου, τον οποίο και αποκαλούσαν Τύριο Ηρακλή.
Λέει ο Ηρόδοτος στις ιστορίες του:
«καὶ θέλων δὲ τούτων πέρι σαφές τι εἰδέναι ἐξ ὧν οἷόν τε ἦν, ἔπλευσα καὶ ἐς Τύρον τῆς Φοινίκης, πυνθανόμενος αὐτόθι εἶναι ἱρὸν Ἡρακλέος ἅγιον. [2] καὶ εἶδον πλουσίως κατεσκευασμένον ἄλλοισί τε πολλοῖσι ἀναθήμασι, καὶ ἐν αὐτῷ ἦσαν στῆλαι δύο, ἣ μὲν χρυσοῦ ἀπέφθου, ἣ δὲ σμαράγδου λίθου λάμποντος τὰς νύκτας μέγαθος. ἐς λόγους δὲ ἐλθὼν τοῖσι ἱρεῦσι τοῦ θεοῦ εἰρόμην ὁκόσος χρόνος εἴη ἐξ οὗ σφι τὸ ἱρὸν ἵδρυται. [3] εὗρον δὲ οὐδὲ τούτους τοῖσι Ἕλλησι συμφερομένους: ἔφασαν γὰρ ἅμα Τύρῳ οἰκιζομένῃ καὶ τὸ ἱρὸν τοῦ θεοῦ ἱδρυθῆναι, εἶναι δὲ ἔτεα ἀπ᾽ οὗ Τύρον οἰκέουσι τριηκόσια καὶ δισχίλια. εἶδον δὲ ἐν τῇ Τύρῳ καὶ ἄλλο ἱρὸν Ἡρακλέος ἐπωνυμίην ἔχοντος Θασίου εἶναι: [4] ἀπικόμην δὲ καὶ ἐς Θάσον, ἐν τῇ εὗρον ἱρὸν Ἡρακλέος ὑπὸ Φοινίκων ἱδρυμένον, οἳ κατ᾽ Εὐρώπης ζήτησιν ἐκπλώσαντες Θάσον ἔκτισαν: καὶ ταῦτα καὶ πέντε γενεῇσι ἀνδρῶν πρότερα ἐστὶ ἢ τὸν Ἀμφιτρύωνος Ἡρακλέα ἐν τῇ Ἑλλάδι γενέσθαι. [5] τὰ μέν νυν ἱστορημένα δηλοῖ σαφέως παλαιὸν θεὸν Ἡρακλέα ἐόντα, καὶ δοκέουσι δέ μοι οὗτοι ὀρθότατα Ἑλλήνων ποιέειν, οἳ διξὰ Ἡράκλεια ἱδρυσάμενοι ἔκτηνται, καὶ τῷ μὲν ὡς ἀθανάτῳ Ὀλυμπίῳ δὲ ἐπωνυμίην θύουσι, τῷ δὲ ἑτέρῳ ὡς ἥρωι ἐναγίζουσι.»

ξεχωρίζοντας βάσει του συγκρητισμού αυτού τον ημίθεο Ηρακλή από τον Ολύμπιο. Και πραγματικά από τα ελάχιστα που μας έχουν σωθεί για τον Μελκάρθ, οι ομοιότητες, συμβολιστικές, εικονογραφικές ή μυθικές με τον Ηρακλή συχνά είναι εντυπωσιακές.


Είναι επίσης γνωστό πως από την αρχική επαφή των βασιλέων των ελληνιστικών χρόνων με την ανατολή και μέχρι την αυτοκρατορική Ρώμη ξεκινάει και εξελίσσεται μια σημαντική ιστορία, θρησκευτικών συγκρητισμών, ανταλλαγών και μίξης θεολογικών ιδεών των λαών της μεσογειακής λεκάνης, φαινόμενο που φτάνει μέχρι και την επικράτηση του χριστιανισμού (όπου πια οι διαδικασίες αυτές εκδηλώνονται στους πόλεμους των αιρέσεων του). Σε αυτό το πλαίσιο οι ηλιολατρίες της ανατολής (συμπεριλαμβάνεται και η Αίγυπτος) – κατ’ εξοχήν έκφραση της εκεί θρησκευτικότητας - που δεν έβρισκε παλαιότερα ανάλογο στην ελληνορωμαϊκή δύση εισχωρούν και μειγνύονται με τις παλαιότερες λατρείες παράγοντας ενδιαφέρουσες περιπτώσεις. Έτσι, είναι κάπως αστείο, όταν υποστηρίζεται με εθνοκεντρικούς όρους μια ελληνική θεολογία με κύριο άξονα πχ τους νεοπλατωνικούς (πχ Πρόκλο και Ιάβλιχο), όταν είναι γνωστό σε κάθε σοβαρό μελετητή πως πχ ο Πρόκλος ανέπτυξε μια ιδιαίτερη θεολογία, η οποία εκφράζει την προσπάθεια του μίξης των ανατολικών θεολογικών συστημάτων με τις Πλατωνικές ιδέες, ή μια ηλιολατρία βασισμένη στον Ιουλιανό που επίσης οφείλει τα περισσότερα στην χαλδαϊκή και όχι κλασσική Ελληνική θεολογία. Προφανώς και το ξεκαθαρίζω η κριτική δεν γίνεται στο θεϊστικό κομμάτι του θέματος το οποίο είναι και θεμιτό και πολλές φορές ωραίο αλλά στο πολιτικό-εθνοκεντρικό που όταν εκφράζεται μέσα απο τα ανωτέρω γεννά χίμαιρες.

Φτάνουμε λοιπόν σε ένα σημείο κατά την ύστερη αρχαιότητα, στο οποίο πολλές και διαφορετικές θεότητες της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας αποκτούν (και η συμβολή των πολιτικών συνθηκών στα πλαίσια αυτοκρατοριών δεν είναι τυχαία) και χαρακτηριστικά ηλιακά. Μια από αυτές φυσικά είναι και ο Ηρακλής, κυρίως μάλλον λόγω της αρχαίας και συνεχούς ταύτισης με τον Μελκαρθ, ο οποίος είχε και αυτός λάβει ηλιακό χαρακτήρα μέχρι τότε.

Έτσι για να μην αναλωθούμε στα ιστορικά τώρα , αλλά να εστιάσουμε στα λατρευτικά θα ήθελα να πληροφορήσω τους λάτρεις του ηλιακού Ηρακλή, πως ο Νόννος στα Διονυσιακά του, έχει έναν ωραίο ύμνο για τον Τύριο Ηρακλή (τον Μελκάρθ ντέ), που μου έχει κάνει εντύπωση που δεν είναι περισσότερο γνωστός σε αυτούς τους κύκλους και δεν χρησιμοποιείται στις τελετές έναντι του Ορφικού ή άλλων ύμνων και προσευχών που δεν εκφράζουν τόσο καλά την ηλιακή του πλευρά. Νομίζω πως είναι ο καταλληλότερος ύμνος για ένα τριέσπερο ή τελετή στο χειμερινό ηλιοστάσιο και θα χαρώ να τον ακούσω να λέγεται σε αυτά τα πλαίσια τα επόμενα χρόνια, ελπίζοντας παρά τις όποιες κατά καιρούς διαφωνίες να έχω βοηθήσει στην θεωρητική και πρακτική εξέλιξη του ζητήματος.



Τον ύμνο τον απευθύνει στο βιβλίο 40 των Διονυσιακών ο ίδιος Διόνυσος καθώς επισκέπτεται την Τύρο:






‘Ἀστροχίτων Ἤρακλες, ἄναξ πυρός ὄρχαμε κόσμου,
ἠέλιε, βροτέοιο βίου δολιχόσκιε ποιμήν,
ἱππεύων ἑλικηδὸν ὅλον πόλον αἴθοπι δίκῃ,
υἷα χρόνου λυκάβαντα δυωδεκάμηνον ἑλίσσων,
κύκλον ἄγεις μετὰ κύκλον: ἀφ᾽ ὑμετέροιο δὲ δίφρου
γήραϊ καὶ νεότητι ῥέει μορφούμενος αἰών:
μαῖα σοφῆς ὠδῖνος ἀμήτορος εἰκόνα Μήνης
ὠδίνεις τριέλικτον, ὅτε δροσόεσσα Σελήνη
σῆς λοχίης ἀκτῖνος ἀμέλγεται ἀντίτυπον πῦρ,
ταυρείην ἐπίκυρτον ἀολλίζουσα κεραίην:
παμφαὲς αἰθέρος ὄμμα, φέρεις τετράζυγι δίφρῳ
χεῖμα μετὰ φθινόπωρον, ἄγεις θέρος εἶαρ ἀμείβων.
νὺξ μὲν ἀκοντιστῆρι διωκομένη σέο πυρσῷ
χάζεται ἀστήρικτος, ὅτε ζυγὸν ἄργυφον ἕλκων
ἀκροφανὴς ἵππειος ἱμάσσεται ὄρθιος αὐχήν,
σεῖο δὲ λαμπομένοιο φαάντερον οὐκέτι λάμπων
ποικίλος εὐφαέεσσι χαράσσεται ἄστρασι λειμών,
χεύμασι δ᾽ ἀντολικοῖο λελουμένος Ὠκεανοῖο
σεισάμενος γονόεσσαν ἀθαλπέος ἰκμάδα χαίτης
ὄμβρον ἄγεις φερέκαρπον, ἐπ᾽ εὐώδινι δὲ Γαίῃ
ἠερίης ἠῷον ἐρεύγεαι ἀρδμὸν ἐέρσης,
καὶ σταχύων ὠδῖνας ἀναλδαίνεις σέο δίσκῳ
ῥαίνων ζωοτόκοιο δι᾽ αὔλακος ὄμπνιον ἀκτήν.
Βῆλος ἐπ᾽ Εὐφρήταο, Λίβυς κεκλημένος Ἄμμων,
Ἆπις ἔφυς Νειλῷος, Ἄραψ Κρόνος, Ἀσσύριος Ζεύς:
καὶ ξύλα κηώεντα φέρων γαμψώνυχι ταρσῷ
χιλιέτης σοφὸς ὄρνις ἐπ᾽ εὐόδμῳ σέο βωμῷ
φοίνιξ, τέρμα βίοιο φέρων αὐτόσπορον ἀρχήν,
τίκτεται ἰσοτύποιο χρόνου παλινάγρετος εἰκών,
λύσας δ᾽ ἐν πυρὶ γῆρας ἀμείβεται ἐκ πυρὸς ἥβην:
εἴτε Σάραπις ἔφυς, Αἰγύπτιος ἀννέφελος Ζεύς,
εἰ Κρόνος, εἰ Φαέθων πολυώνυμος, εἴτε σὺ Μίθρης,
ἠέλιος Βαβυλῶνος, ἐν Ἑλλάδι Δελφὸς Ἀπόλλων
εἰ Γάμος, ὃν σκιεροῖσιν Ἔρως ἔσπειρεν ὀνείροις
μιμηλῆς τελέων ἀπατήλιον ἵμερον εὐνῆς,
ἐκ Διὸς ὑπνώοντος ὅτε γλωχῖνι μαχαίρης
αὐτογάμῳ σπόρον ὑγρὸν ἐπιξύσαντος ἀρούρης
οὐρανίαις λιβάδεσσιν ἐμαιώθησαν ἐρίπναι,
εἴτε σὺ Παιήων ὀδυνήφατος, εἰ πέλες Αἰθὴρ
ποικίλος, Ἀστροχίτων δὲ φατίζεαι—ἐννύχιοι γὰρ
οὐρανὸν ἀστερόεντες ἐπαυγάζουσι χιτῶνες—:
οὔασιν εὐμενέεσσιν ἐμὴν ἀσπάζεο φωνήν.’

Και σε κάπως ελεύθερη απόδοση (κάθε βελτίωση ευπρόσδεκτη)

Αστροντυμένε Ηρακλή, βασιλέα της φωτιάς, άρχοντα του κόσμου.
Ήλιε,  ποιμένα του βίου των θνητών με την μεγάλη σκιά,
εσύ που ιππεύοντας ελίσσεσαι γύρω από τον ουρανό με λαμπερό δίσκο
και γυρνάς την δωδεκάμηνη φωτόομάδα, τα παιδιά του χρόνου,
κύκλο με τον κύκλο οδηγάς και από το δικό σου όχημα
διαμορφώνεται ο ρέων αιών της ζωής και του γήρατος.
Μαία σοφής γέννας, της τρίμορφης αμήτορος Μήνης,
καθώς η Σελήνη γεννά το φώς της από τις δικές σου
γονιμικές ακτίνες, καθώς γεμίζει στα ταυρίσια της κέρατα.
Πανλαμπρο μάτι του αιθέρα, που φέρεις με το τέθριππο σου άρμα
τον χειμώνα που ακολουθεί το φθινόπωρο και αλλάζει την άνοιξη σε καλοκαίρι.
Η νύχτα διωγμένη από τον εξακοντισμένο πυρσό σου χάνεται και δίνει την θέση της
όταν προβάλει το πρόσωπο σου από τους τεντωμένους λαιμούς των αλόγων σου
καθώς τραβας το ασημένιο χαλινάρι.
Όταν το φώς σου λάμπει, παύει η λάμψη των αστεριών στο ουράνιο στερέωμα
Από το λουτρό σου στα ύδατα του ανατολικού Ωκεανού,
τινάσεις την δημιουργική δροσιά από τα μαλλιά σου,
φέρνοντας την καρποφόρα βροχή καθώς αναποθέτεις την πρωινή δροσιά
πάνω στην διψασμένη γη.
Με τον δίσκο σου παρέχεις αύξηση στα σπαρτά,
βρέχοντας τα σιτηρά στις ζωηφόρους τάφρους των αγρών.
Βήλος στον Εφράτη, ονομαστός ως Άμμων στην Λιβύη, εσύ είσαι ο Άππις στον Νείλο, και Κρόνος για τους Άραβες ενώ για τους Ασσύριους Δίας.
Στον ευωδιαστό σου βωμό, το χιλιόχρονο πουλί ο φοίνικας
αφήνει αρωματικά ξύλα με τα γαμψά του νύχια,
φέρνοντας το τέρμα της μιας ζωής και την αρχή μιας άλλης.
Γιατί εκεί αναγεννάται ξανά, η εικόνα του ισόποσου χρόνου ανανεώνεται,
ρίχνει το γήρας στην φωτιά ανταλλάσσοντας το με την νιότη.
Εσύ κι' αν καλείσαι Σάραπις, ο ανέφελος Δίας της Αιγύπτου,
ή Κρόνος, ή Φαέθων με τα πολλά ονόματα,
ή Μίθρας ο υιός της Βαβυλώνας, και στην Ελλάδα Δελφικός Απόλλων.
Και αν καλείσαι Γάμος, που ο σκιερός ο Έρως σπέρνει στα όνειρα,
πληρώντας τον απατηλό πόθο, όταν από τον κοιμώμενο Δία,
μετά που είχε σπείρει το υγρό του αυτόγαμο σπέρμα πάνω στην γή με την ακμή του ξίφους του τα λιβάδια ξεπήδησαν από τις ουράνιες σταγόνες.
Και αν είσαι ο παυσίπονος Παιήον, ή ο στολισμένος Αιθήρ. Και αν ονομάζεσαι Αστροχίτων, καθώς την νύχτα τα άστρα φωτίζουν τον ουρανό.
Άκου την φωνή μου με ευμένεια και φιλικά αυτιά. 

Τετάρτη, 9 Νοεμβρίου 2016

Αμερικάνικες Εκλογές. Καπέλα cowboys και κουστούμια γερακιών

Όλο αυτό το διάστημα των προεδρικών εκλογών στην Αμερική δεν ασχολήθηκα καθόλου και μου έκαναν μεγάλη εντύπωση οι πολλές και συχνές εγχώριες φωνές στα μίντια και στα κοινωνικά δίκτυα για το θέμα που υποστήριζαν προβάλλοντας τις ιδεοληψίες τους είτε τον ένα υποψήφιο είτε την άλλη.
Δεν ασχολήθηκα, οχι μόνο γιατί θεωρώ πως είναι ένα θέμα που αφορά αποκλειστικά τους αμερικάνους πολίτες παρά την super star θέση που κατέχει ο/η πρόεδρος τους και για τον υπόλοιπο κόσμο αλλά και γιατί αμφιβάλλω αν έχει καμία διαφορά, ειδικά στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής που αγγίζει και τους τρίτους, ποιανού αχυρανθρώπου του Λευκού Οίκου το πρόσωπο θα αντικρίζουν οι λαοί. Με άλλα λόγια πιστεύω πως οι ουσιαστικές διαφορές θα είναι ποιά Beyonce θα κουνάει τον κώλο της, εκτός αν θεωρούμε πως ο όποιος ένοικος του Λευκού Οίκου έχει ως προσωπικότητα μεγαλύτερη δύναμη από τους οικονομικούς κολοσσούς των ΗΠΑ ή τα άλλα εμφανή και σκιώδη συμφέροντα που λειτουργούν δια μέσω αυτού.
Τώρα, όμως, που μοιάζει να κλείνει το θέμα υπέρ του Τραμπ νομίζω πως το πιο ενδιαφέρον και σημαντικό συμπέρασμα είναι το εξής: Η ολοένα μεγαλύτερη απόσταση των απόψεων, θέσεων και ιδεολογικών προβολών των συστεμικών μέσων και των προσώπων τους από την βούληση των απλών και σιωπηλών πλειοψηφιών ανάμεσα σε έκαστο λαό. Ειδικά σε μια κοινωνία όπως η Αμερικάνικη που θεωρείται παραδοσιακά έρμαιο της εικόνας, των μίντια και των σταρς, περισσότερο πχ από οτι οι Ευρωπαϊκές, ή ήττα της Κλίντον, παρά τις κατά 90% υπέρ της φωνές στα διάφορα δημοσιεύματα κτλ, παρά τον αυτοξεφτυλισμό των Ρομπερτ Ντε Νιρο που έβγαζαν ηλίθια μάγκικα βιντεάκια, παρά τα κουνήματα των εύσχημων οπισθίων των Beyonce, δεν μπορεί παρά να σηματοδοτεί την απόλυτη διάσταση μεταξύ της κυρίαρχης σε επίπεδο συστεμικής προώθησης ιδεολογίας από τον απλό λαό. Δηλαδή φανταστείτε πόση θα ήταν η διαφορά υπέρ του Τραμπ αν τα μίντια παίζαν 50-50 και αν ο ίδιος είχε καταφέρει να συμμαζέψει κάπως τον "πληθωρικό" του χαρακτήρα (πρέπει να προσέχουμε και πως αναφερόμαστε στον επόμενο πλανητάρχη τώρα). Το θέμα, όμως, και δεύτερο χρήσιμο συμπέρασμα είναι, πως όπως και στις καθ' ημάς γνωστές περιπτώσεις, αυτή η απόσταση της κυρίαρχα προωθούμενης ιδεολογίας από τον απλό λαό δεν πιστώνεται υπέρ πραγματικά εναλλακτικών δυνάμεων, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν το έναυσμα για σημαντικές αλλαγές και ελπίδα για επίλυση των σύγχρονων προβλημάτων, αλλά υπέρ των ανέξοδων, λαϊκισμών και αντιδραστικών συναισθηματισμών, υπέρ των χαμηλότερων ποιοτικά, δυνατών εκφράσεων μιας αντίστασης η οποία δεν έχει ουσιαστική διέξοδο, έκφραση και κατεύθυνση.
Κάπως έτσι, όπως και στα καθ' ημάς, η πολιτική καταλήγει να είναι ζήτημα αισθητικής. Αν οι μπόμπες θα πέφτουν από τεχνοκρατικά κυριλέ δάχτυλα σε αποστειρωμένα business like γραφεία ή από κοκκινισμένα με έξαψη βλαχομάγουλα, αν οι κώλοι που κουνιούνται θα ανήκουν στην μία ή στην άλλη υποκουλτούρα που τελικά υπηρετεί το ίδιο σάπιο, ανέλπιδο και βρωμερό σύστημα που τείνει να γίνει η ταφόπλακα του ανθρωπίνου είδους.

Όπως και να έχει άν για κάποιο λόγο υποστηρίζατε με πάθος τον διαφαινόμενο νικητή, βγάλτε τα καουμπόικα καπέλα σας, τις μυτερές σας μπότες, βάλτε κάνα δίσκο του Johhny Cash ή κάτι ανάλογο και φωνάξτε Γιιιιι-χααααα. America is great again και περί αισθητικής ορέξεως ...κολοκυθόπιτα. Με την πολιτική ίσως ασχοληθούμε αργότερα....ίσως.





Τρίτη, 25 Οκτωβρίου 2016

Έδοξεν η Βουλή τους επιμελητές των κρήνων.



Έχει παραξενέψει ο καιρός και τα μετεωρολογικά φαινόμενα δεν είναι όπως άλλοτε. Άλλοι το αποδίδουν σε φυσικές αλλαγές, άλλοι σε αλλαγές οι οποίες έχουν δρομολογηθεί από την ανθρώπινη επικυριαρχία επί του περιβάλλοντος. Οι άνθρωποι έχουν παραξενέψει ακόμα περισσότερο από τον καιρό. Δεν βρέχει, θα πεθάνουμε από την δίψα, δεν ποτίζονται τα δέντρα, καταστρεφόμαστε. Βρέχει, θα πεθάνουμε από πνιγμό, μας χάλασε τα σπίτια, την παραγωγή κτλ. Ποτέ ευχαριστημένοι, πάντα προβληματισμένοι. Ο προβληματισμός βέβαια οδηγεί και στην λήψη μέτρων διαχείρισης, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν την μέριμνα και για την περίπτωση έλλειψης αλλά και αφθονίας (το να μην μπαζώνουμε τα ρέματα δεν περιλαμβάνεται στις δραστηριότητες αυτές και πιο πολύ μας απασχολεί αν το τελευταίο εν Αθήναι φυσικό ρέμα λειτουργεί ως εκκολαπτήριο κουνουπιών παρά ότι είναι το τελευταίο εναπομείναν φυσικό όν του είδους του).
Επίσης μας απασχολούν πολύ οι οικονομικές δραστηριότητες, η αφθονία και η κρίση και κάπου εκεί προκύπτουν και διαμάχες περί της διαχείρισης των υδάτινων πόρων. Να τους διαχειρίζεται η πολιτεία ή να πάει στο καλό το παλιάμπελο ας ασχοληθεί κανένας ιδιώτης του οποίου τα συμφέροντα θα συμβαδίζουν με την εργασία (Βλ. πρόσφατο θέμα ΕΥΔΑΠ).

τὰς δὲ ἀρχὰς τὰς περὶ τὴν ἐγκύκλιον διοίκησιν ἁπάσας ποιοῦσι κληρωτάς, πλὴν ταμίου στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἐπὶ τὸ θεωρικὸν καὶ τοῦ τῶν κρηνῶν ἐπιμελητοῦ. ταύτας δὲ χειροτονοῦσιν, καὶ οἱ χειροτονηθέντες ἄρχουσιν ἐκ Παναθηναίων εἰς Παναθήναια.

Κατά το παρελθόν πάντως, τότε που η Αθήνα είχε αρκετά ρέματα και 3-4 ποτάμια, υπήρχε ένας αξιωματούχος της πολιτείας ο οποίος λέγονταν επιμελητής των κρήνων και είχε υπ' ευθύνη του αυτά που συζητάμε. Μάλιστα ήταν τόσο σημαντικός για την εύρυθμη λειτουργία της Πόλης που όπως και οι Στρατηγοί, εκλέγονταν αντί να κληρώνεται. Όπως και στα άλλα αξιώματα αν κάποτε τύχαινε και έκανε πολύ καλά την δουλειά του, τότε η πολιτεία τον τιμούσε, όπως οφείλει να κάνει κάθε πολιτεία η οποία αναγνωρίζει τις υπηρεσίες των μελών της.

Από Τύχη Αγαθή μας βρίσκεται σήμερα, από το ιερό του Αμφιαράου στον Ωρωπό, ένα τέτοιο ψήφισμα της Βουλής με το οποίο ο Δήμος τιμά για τις υπηρεσίες του τον Πυθέαν Σωσιδήμου απο τον Δήμο Αλωπεκής (περίπου η σημερινή Δάφνη). Έτσι μπορούμε και εμείς σήμερα να διαπιστώσουμε πως παρά το ότι τα σχετικά με τον καιρό και νερό προβλήματα παραμένουν διαχρονικά σταθερά, η ανθρωπότητα και ειδικά η νεοελληνική έχει προοδεύσει πολύ μα πολύ σε σχέση με τους προηγούμενους κάτοικους της περιοχής.

Θεοί.
Επί Νικοκράτους άρχοντος, όταν επρυτάνευε πρώτη κατά σειράν η Αιγηίς φυλή, και γραμματεύς ήταν ο Αρχέλας Χαιρίου Παλληνεύς, την ενάτη του Μεταγειτνιώνος, την τριακοστή ενάτη ημέρα της πρυτανείας· από τους προέδρους έθετε το ζήτημα σε ψηφοφορία ο Νικίας Θημακεύς· απόφαση του δήμου· εισήγηση του Χαιριωνίδου Λυσανίου Φλυέως· σχετικά με το προβούλευμα που ο δήμος εζήτησε να εκδώσει η βουλή για τον Πυθέα, πώς δηλαδή πρέπει να τιμηθεί ο Πυθέας, με τη βοήθεια της αγαθής Τύχης· να αποφασίσει ο δήμος· επειδή ο Πυθέας εξελέγη επιμελητής των κρηνών και φροντίζει και για τα άλλα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές του με τρόπο καλό και φιλότιμο και τώρα ανακαίνισε εκ θεμελίων την κρήνη πλησίον του ιερού του Άμμωνος και έκτισε την κρήνη στο ιερό του Αμφιαράου και εφρόντισε για την παροχή νερού και για τους υπόγειους αγωγούς· να επαινέσει ο δήμος τον Πυθέαν Σωσιδήμου Αλωπεκήθεν, αφού λογοδοτήσει (για τα πεπραγμένα του στο τέλος της θητείας του), και να τον στεφανώσει με χρυσό στέφανο αξίας χιλίων δραχμών για την αρετή και τη δικαιοσύνη που επέδειξε ως επιμελητής των κρηνών, ώστε να επιδεικνύουν την ίδια φιλοτιμία προς τον δήμο και οι άλλοι που εκλέγονται στο μέλλον επιμελητές των κρηνών· ο κατά πρυτανείαν γραμματεύς να αναγράψει αυτό το ψήφισμα και εκείνο της βουλής σε δύο λίθινες στήλες και να στήσει μία στο ιερό του Άμμωνος και μία στο ιερό του Αμφιαράου· για την αναγραφή των στηλών να δώσει ο ταμίας του δήμου είκοσι δραχμές για κάθε μία στήλη από το δημόσιο κονδύλιο αναγραφής ψηφισμάτων.

Το αρχαίο κείμενο της επιγραφής με σχόλια στον Κόμβο της Ελληνικής Γλώσσας

Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2016

Διώκοντας τους "μικρούς Θεούς".

Σκεφτόμουν πρόσφατα να γράψω ένα άρθρο σχετικά με την Θεά Εστία για μια ξένη έκδοση και αναζητώντας μια δομημένη θεματική που να περιλαμβάνει ζητήματα για τα οποία ούτως η άλλως ήθελα να γράψω κάποια στιγμή, έπεσα πάνω στο πάντα τραγικό ζήτημα της "εξόντωσης" των παγανιστικών λατρειών από τους χριστιανούς. Πιο συγκεκριμένα με απασχόλησε το ζήτημα των λαϊκών επιβιώσεων και εθίμων που σχετίζονται με την οικιακή λατρεία και την Εστία, σύνδεση που εξ' αρχής έγινε από τους πρώτους λαογράφους και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η ομοιότητα μάλιστα των πρακτικών και πεποιθήσεων ανάμεσα στον αρχαίο Ελληνικό και Ρωμαϊκό κόσμο και τους μετέπειτα Ευρωπαικούς λαούς, Έλληνες, Γερμανούς, Σλαβικούς πληθυσμούς, Αγγλοσάξονες κτλ είναι σε πολλά πράγματα εντυπωσιακή.


Στην οικιακή λατρεία της αρχαιότητας, βρίσκουμε εκτός από την Εστία και τους άλλους "μικρούς Θεούς" (από τα μικρά είδωλα που διατηρούσαν στους οικιακούς βωμούς οι αρχαίοι), οι οποίοι αναλόγως της περίπτωσης μπορεί να είναι προγονικά πνεύματα, οικιακές εκφάνσεις γνωστών Θεών, οικογενειακοί δαίμονες κ.α. Στην πορεία του χρόνου, με τις διώξεις και την μαζική μεταστροφή των πληθυσμών στον χριστιανισμό οι "μικροί Θεοί" ξεχάστηκαν, όχι εντελώς αλλά αρκετά ώστε η αναζήτηση τους να συμπεριλαμβάνει λαογραφικές συγκριτικές μελέτες και πολύ κριτική σκέψη.
Στο παρόν θα σταθούμε σε δύο-τρείς χαρακτηριστικές αναφορές από το τότε μέχρι το πρόσφατο τώρα για να δούμε την εξέλιξη αυτή των διώξεων αλλά και των επιβιώσεων. Σκοπός είναι να δωθεί το έναυσμα για την πραγματοποίηση της αντίστροφης πορείας ώστε η λατρεία της Θεάς Εστίας και των άλλων οικιακών δαιμόνων να επανατοποθετηθεί στην σωστή και συνολική της βάση και όχι απλώς στην ευκολία μιας "αρχετυπικής" ή "συμβολικής" μετάφρασης της Θεάς ως "το κέντρο του οίκου", "το οικογενειακό σύνολο" κτλ.

Οι οικιακές θεότητες και λατρευτικοί δαίμονες μπορούν να ενοικούν σε πραγματικά αντικείμενα, συνήθως ειδώλια, όπως βρίσκουμε ήδη από το βιβλίο της Γένεσις που αποτελεί την γενεσιουργό αιτία των μετά διώξεων. Στο 31 κεφάλαιο όπου αναφέρεται η φυγή του Ιακώβ από τον Λάβαν, η Ραχήλ έχει κλέψει τα αγαλματίδια (δηλαδή τους οικιακούς Θεούς του πατέρα της).


ἔκλεψε δὲ Ῥαχὴλ τὰ εἴδωλα τοῦ πατρὸς αὐτῆς.

όταν τους προφταίνει ο Λάβαν ρωτάει τον Ιακώβ γιατί του έκλεψε τους Θεούς του.
ἱνατί ἔκλεψας τοὺς θεούς μου;

Το ζήτημα είναι τόσο σοβαρό που ο Ιακώβ μη γνωρίζοντας πως η Ραχήλ έκλεψε τα αγαλματίδια λέει πως όποιος βρεθέι να τα έχει τους Θεούς του Λάβαν πρέπει να φονευθεί.

καὶ εἶπεν Ἰακώβ· παρ᾿ ᾧ ἂν εὕρῃς τοὺς θεούς σου, οὐ ζήσεται ἐναντίον τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν· ἐπίγνωθι τί ἐστι παρ᾿ ἐμοὶ τῶν σῶν καὶ λαβέ. καὶ οὐκ ἐπέγνω παρ᾿ αὐτῷ οὐδέν. οὐκ ᾔδει δὲ Ἰακώβ, ὅτι Ῥαχὴλ ἡ γυνὴ αὐτοῦ ἔκλεψεν αὐτούς.

ενώ αργότερα στο 35 που ο Ιακώβ θέλει να μεταστρέψει στην θρησκεία του την οικογένεια του και τους οικείους του, τους καλεί να πετάξουν τους "ξένους Θεούς" που είχαν μαζί τους (δηλαδή τα αγαλματίδια κτλ).

εἶπε δὲ Ἰακὼβ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ καὶ πᾶσι τοῖς μετ᾿ αὐτοῦ· ἄρατε τοὺς θεοὺς τοὺς ἀλλοτρίους τοὺς μεθ᾿ ὑμῶν ἐκ μέσου ὑμῶν καὶ καθαρίσθητε καὶ ἀλλάξατε τὰς στολὰς ὑμῶν,

όπου παίρνοντας τα αυτός τα έθαψε, όπως επίσης και τα σκουλαρίκια των γυναικών που είχαν "ειδολολατρικές μορφές" για να μην βρεθούν ποτέ.

καὶ ἔδωκαν τῷ Ἰακὼβ τοὺς θεοὺς τοὺς ἀλλοτρίους, οἳ ἦσαν ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, καὶ τὰ ἐνώτια τὰ ἐν τοῖς ὠσὶν αὐτῶν, καὶ κατέκρυψεν αὐτὰ Ἰακὼβ ὑπὸ τὴν τερέβινθον τὴν ἐν Σικίμοις καὶ ἀπώλεσεν αὐτὰ ἕως τῆς σήμερον ἡμέρας.



Στα χνάρια λοιπόν του Ιακώβ και του θεού Ισραήλ ο Θεοδόσιος τον 5ο μ.κ.ε αιώνα, απαγορεύει και την οικιακή λατρεία στην αυτοκρατορία (όχι όπως λένε οι χριστιανοί δήθεν μόνο καταπολεμούσε την δεισιδαιμονία, ή την δημόσια λατρεία στους ναούς...)

Το συγκεκριμένο απόσπασμα του Θεοδοσιανού κώδικα είναι το εξής:

CTh.16.10.12pr.
Imppp. Theodosius, Arcadius et Honorius aaa. ad Rufinum praefectum praetorio. Nullus omnino ex quolibet genere ordine hominum dignitatum vel in potestate positus vel honore perfunctus, sive potens sorte nascendi seu humilis genere condicione ortuna in nullo penitus loco, in nulla urbe sensu carentibus simulacris vel insontem victimam caedat vel secretiore piaculo larem igne, mero genium, penates odore veneratus accendat lumina, imponat tura, serta suspendat.

Που ουσιαστικά λέει πως ".....κανένας δεν θα τιμά την οικιακή του Θεότητα (Lar, πληθυντικός Lares από εκεί ο οικιακός λατρευτικός χώρος Lararium) με φωτιά, τον οικογενειακό του Δαίμονα (Genius πληθυντικός τα Genii, θυμίζει τα ελληνικά γένη και τα Τζίνι :-)) με οίνο, τους οικιακούς Θεούς (Penates) με αρώματα και δεν θα τους ανάβει καντήλια, ούτε θα καίει θυμιάματα για αυτούς, ούτε θα κρεμάει στεφάνια για αυτούς. (Με τους όρους Lar ,Genius και Penates ο νόμος έχει συμπεριλάβει το σύνολο της οικιακής λατρείας, όλους τους dii familiares του οίκου/domus).


Παρά, όμως, τις απαγορεύσεις, συχνά με αλλαγές από τον χρόνο και τον τόπο οι οικιακοί δαίμονες συνεχίζουν να επιζούν. Ανάμεσα στις Σάγκας των Ισλανδών βρίσκεται και το ενδιαφέρον κείμενο με τίτλο Pattr Porvalds ens vidforla ( η Ιστορία του Θόρβαλτ του πολυταξιδεμένου) το οποίο μας αφηγείται την ζωή του Θόρβάντ ο οποίος ήταν ο πρώτος Ισλανδός ιεραπόστολος . Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία ο Thorvald Kodransson είχε μυηθεί στον χριστιανισμό σε ένα του ταξίδι νότια από έναν Φράγκο/Σάξωνα επίσκοπο ονόματι Fridrek. Γύρω στα 980 επέστρεψε στην Ισλανδία συνοδευόμενος από τον Fridrek και επιδόθηκε στο σπορ της κατήχησης των παγανιστών συμπολιτών του, όμως οι ιδέες του δεν έτυχαν και ιδιαίτερα καλής υποδοχής, μάλλον αντιμετώπισε την χλεύη των υπολοίπων Ισλανδών. Σε κάποιο τέτοιο επεισόδιο έρχεται σε διαπληκτισμό και σκοτώνει δύο άντρες. Εξορίζεται απο την χώρα και συνεχίζει τα ταξίδια του μέχρι που καταλήγει για να ολοκληρώσει το ιεραποστολικό του έργο στην Ρωσία όπου τελικά πέθανε.
Στο εν λόγω κείμενο υπάρχει το παρακάτω ενδιαφέρον για την παρούσα αναφορά περιστατικό.


Ο Thorvald επισκέπτεται με τον Fridrek την φάρμα του πατέρα του Kodran. Εκεί αυτός είχε στην κατοχή του μια πέτρα στην οποία ζούσε το πνεύμα βοηθός (armadr) της οικογενείας. Εκεί πήγαιναν τις προσφορές τους και το πνεύμα προέλεγε το μέλλον, προστάτευε τα ζωντανά της οικογένειας υπενθύμιζε στον Kodran τις δουλειές που έπρεπε να κάνει και τον συμβούλευε τι να προσέχει. Ο Thorναld Θέλησε να πείσει τον πατέρα του να μεταστραφεί στον χριστιανισμό. Αυτός θεωρώντας τον Fridrek μάντη απάντησε πως ήδη είχε το πνεύμα που τον εξυπηρετούσε και πως δεν χρειάζονταν κάτι άλλο καθώς το τιμούσε πάρα πολύ καιρό και του είχε απόλυτη εμπιστοσύνη. Το ίδιο το πνεύμα μάλιστα τοv είχε συμβουλεύσει να μην μεταστραφεί. O Thorvald, λοιπόν, πρότεινε στον πατέρα του να αφήσει τον Fridrek να δοκιμάσει αν θα μπορούσε να εκδιώξει το πνεύμα. Αν τα κατάφερνε ο Kodran δεν θα είχε άλλη επιλογή από το να βαπτιστεί. Ο Kodran δέχτηκε την πρόταση. Έτσι ο Fridrek πλησίασε την πέτρα, έριξε πάνω της αγιασμό και άρχισε να προσεύχεται και να τραγουδάει ψαλμούς. Την ίδια νύχτα τον πνεύμα εμφανίστηκε φοβισμένο σε όνειρο στον Kodran και άρχισε να τον ψέγει κατηγορώντας τον Fridrek πως ήταν ένας λωποδύτης που ήθελε να το εκδιώξει απ' το σπίτι του ψεκάζοντας το με καυτό νερό με το οποίο καψαλίζονταν τα παιδιά του και κλαίγανε. Την επόμενη ημέρα όμως ο Fridrek συνέχισε την διαδικασία. Το πνεύμα εμφανίστηκε ξανά στον Kodran, σε άθλια κατάσταση με τα ρούχα του σχισμένα, και τον παρακάλεσε να διώξει τον ξένο. Ο εξορκισμός όμως συνεχίστηκε, έτσι το πνεύμα αναγκάστηκε να φύγει για κάποια άγρια ερημική περιοχή. Φεύγοντας ρώτησε τον Kodran.
"Ποιος θα προστατεύει τώρα την περιουσία σου όπως έκανα τόσο καιρό εγώ;"
Και ο Kodran απάντησε:
"Σε τιμούσα ως δυνατό και χρήσιμο θεό, όσο δεν είχα γνωρίσει ακόμα τον πραγματικό Θεό. Τώρα όμως που διαπίστωσα πως είσαι αναξιόπιστο και αδύναμο, νομίζω πως είναι καλύτερα να χωρίσουν οι δρόμοι μας και να θέσω τον εαυτό μου κάτω απο την προστασία ενός θεού που είναι καλύτερος και δυνατότερος από σένα."

Η τελευταία ιστορία με την οποία θα κλείσουμε το παρόν προέρχεται από το έργο του Στρατή Μυριβήλη Ο Βασίλης ο Αρβανίτης.

Όταν ο Βασίλης ήταν 16 χρονών και έπαιζε με άλλα παιδιά στον κήπο, ένα τεράστιο φίδι ξεμύτισε κάτω από τα κεραμίδια του σπιτιού. Ο νεαρός έτρεξε αμέσως και σκαρφάλωσε στην στέγη και άρχισε να μάχεται με το φίδι ενώ πολύς κόσμος μαζεύτηκε και με αγωνία παρακολουθούσε την μάχη. Μετά από κάποιες αβέβαιες στιγμές κατά τις οποίες ο Βασίλης κινδύνεψε να βρεθεί στο κενό, τελικά άρπαξε το φίδι, κάρφωσε το κεφάλι του με ένα σίδερο και το πέταξε στο δρόμο υπό της επευφημίες του κόσμου. Όλοι κοίταγαν έντρομοι το νεκρό πια τέρας να κείτεται στο δρόμο και με θαυμασμό τον θαρραλέο νεαρό. Ο πατέρας του μάλιστα, ο νοικοκύρης του σπιτιού χαρούμενος για το κατόρθωμα του Βασίλη του πήρε δώρο ένα κόκκινο μεταξωτό μαντίλι και άρχισε να λέει παντού πώς ο γυιός του ήταν "αντρειωμένος Έλληνας". Η μητέρα του, όμως, αντιθέτως είπε πως δεν έπρεπε να σκοτώσει το φίδι γιατί αυτό ήταν το καλό στοιχειό του σπιτιού και προέβλεψε πως κάτι κακό θα γινόταν. Πράγματι μέσα στον χρόνο η Λενιώ το μικρό κοριτσάκι της πέθανε.




Μιας και σήμερα είναι τα γενέθλια μου το παρόν dedicavit ad patrios deos